Τελειώνοντας το τρίτο βιβλίο του Νταϊαμοντ Τζάρεντ , μετά από δύο του Γιουβάλ Νόα Χαράρι, βρέθηκα να ξύνω απορημένος το κεφάλι μου (σημ 1)

Αναμφίβολα μεγάλοι διανοητές αμφότεροι . Απόλαυσα το ταξίδι στην σκέψη τους . Αλλά δεν καταλαβαίνω πως γίνεται να δηλώνουν, Δαρβινιστές όντες, την πίστη τους στην ανυπαρξία του Θεού . Ο Χαράρι ξεκάθαρα , ο Τζάρεντ κάπως μπουρδουκλωμένα (σημ 2) .

Αμφότεροι επικαλούνται τον Δαρβίνο , αλλά ο Δαρβίνος δεν ήταν άθεος , ήταν αγνωστικιστής ! ( σημ. 3).

Βρίσκω πολύ πιο συμβατή με την λογική τους την σκέψη του αείμνηστου Κ. Τσάτσου

«[…] Ή θα πεις : υπάρχει Θεός, ή θα πεις : “δεν ξέρω”. Άλλο τίποτα δεν μπορείς να πεις.» (σημ. 4)

 

 

Σημ. 1 .

Η παρούσα ανάρτηση ΔΕΝ έχει σκοπό να ξεκινήσει μια συζήτηση περί της ύπαρξης ή μη του Θεού. Ο καθένας πιστεύει ότι του αρέσει και περι ορέξεως ουδείς λόγος . Ούτε έχει νόημα η συζήτηση για κάτι που δεν μετριέται και δεν αποδεικνύεται (όπως λένε στην Ασία, δεν μπορείς να μιλήσεις σε ένα βάτραχο του πηγαδιού για τον Ωκεανό). Η ανάρτηση απλά εκφράζει την απορία μου για τον τρόπο που λειτουργεί το ανθρώπινο μυαλό ακόμη και ανθρώπων με αποδεδειγμένα ευρύ πνεύμα. Στην προκειμένη περίπτωση εμένα μου φαίνεται να λένε : επειδή πιστεύουμε πως ένα κι ένα ίσον δύο γιαυτό κάνουν τρία.

Σημ.2

Μπουρδουκλωμένα διότι δεν παρεμβάλει τίποτα ανάμεσα στην θρησκεία και την αθεϊα .

Σημ. 3

Ο ορισμός από το «Λεξικό των –ισμών» , των εκδόσεων Γνώση , Αθήνα ,2003

Αγνωστικισμός : Φιλοσοφική-γνωσιολογική θεωρία σύμφωνα με την οποία η έσχατη πραγματικότητα, η ουσία της φύσης , η ύπαρξη του Θεού ή η καταγωγή του σύμπαντος είναι αλήθειες που θα παραμείνουν άγνωστες για τον άνθρωπο αφού δεν μπορεί να γνωρίζει τίποτα πέρα από τις δικές του πνευματικές λειτουργίες. Παρ` όλα αυτά ο αγνωστικισμός δεν αρνείται το απόλυτο. Αρνείται να δεχθεί την ύπαρξη αποδείξεων για την φυσική βάση της θρησκείας , επειδή τις θεωρεί λίγο ή πολύ πιθανές εικασίες . Ο όρος χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά από τον άγγλο φυσιοδίφη Χάξλεϋ (Thomas Huxley). Άλλοι εκπρόσωποι του αγνωστικισμού είναι οι φιλόσοφοι Χιούμ (David Hume), Δαρβίνος ( Charles Darwin ) και Ράσελ (Bertrand Russell).

Σημ. 4

Κωνσταντίνος Τσάτσος , Η ζωή σε απόσταση, Πρώτος κύκλος, 7 (σελ. 18) . Εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα 1986

Για όποιον δεν είναι βέβαιος πως θυμάται σωστά , ναι , πρόκειται για τον πρώτο πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας

Της μνήμης και της προσευχής

Ο άντρας έπαψε να μιλάει και κοντοστάθηκε.
«Δεν πάμε καλά», χαμογέλασε στη γυναίκα δίπλα του.
«Τι λες τώρα Κώστα ;» συνοφρυώθηκε η γυναίκα δίπλα του τραβώντας στο πλάι μια γκρίζα τούφα που της έπεφτε στα μάτια.
«Δες », επέμενε ο σύντροφός της δείχνοντας με το δάχτυλο προς τα κάτω , στην πλαγιά.
Η γυναίκα στράφηκε και κοίταξε χαμηλά .
«Τι;» ρώτησε και αμέσως μετά άνοιξε διάπλατα τα μάτια . «Καλέ ,τι κάνει αυτός ο νεαρός εκεί ; Καντήλι είναι αυτό ; Ανάβει καντήλι στο βουνό ; Θα βάλει καμιά φωτιά και αλλοίμονο σε όλους μας.»
«Έλα Λυδία , πάμε να του μιλήσουμε», ακούστηκε ξαναμμένος ο άντρας πηδώντας σχεδόν προς την κατεύθυνση που είχε δείξει.
«Που πας χριστιανέ μου», γόγγυσε η γυναίκα γνωρίζοντας το μάταιο της διαμαρτυρίας της . Τριάντα τρία χρόνια παντρεμένη ήξερε καλά πια ότι τίποτα δεν μπορούσε να του αλλάξει γνώμη σαν του `μπαινε κάτι στο μυαλό.
Τον ακολούθησε καρτερικά μέχρι που τον είδε να πετρώνει την στιγμή που προσπερνούσε ένα μεγάλο βράχο.
Έτρεξε κοντά του τρομαγμένη .
«Τι έπαθες ;» τον έπιασε απ` τον ώμο.
Ο άντρας έβαλε τον δείκτη κάθετα στα χείλη του κάνοντάς της νόημα να σωπάσει.
«Τι κάνει;» του ψιθύρισε.
«Δεν ξέρω αγάπη μου », σκούπισε μια σταγόνα ιδρώτα απ` το μέτωπο ο άντρας.
«Νομίζω ξέρω τι κάνει», μουρμούρισε έπειτα από λίγο . «Κοίτα , γονάτισε μπροστά στο καντήλι ».
«Ας τον αφήσουμε τότε μόνο του», ψιθύρισε η γυναίκα τραβώντας το χέρι του άντρα της.

Είχαν γυρίσει να φύγουν όταν ακούστηκε η φωνή του γονατιστού άντρα.

«Συγχώρα με βασιλιά που έρχομαι έτσι ακάλεστος , αλλά την δική σου πόρτα μου είπε να χτυπήσω η γιαγιά μου στα δύσκολα .»

Ο άντρας έσμιξε τα φρύδια και κοίταξε την γυναίκα του με απορία.
Την είδε να σηκώνει τους ώμους και να ανοίγει τα χέρια σε μια κίνηση : «που να ξέρω ;» Κι έπειτα να του κάνει νόημα να απομακρυνθούν.
Κούνησε το κεφάλι αρνητικά.
Έσκυψε στ` αυτί της : «Θα μείνω να σιγουρευτώ ότι δεν θα βάλει καμιά φωτιά» , ξαναμουρμούρισε ενώ στ` αυτιά του έφτανε πάλι η φωνή του γονατιστού άντρα .

«Συγχωρέθηκε πριν χρόνια αλλά θυμάμαι καλά τις ιστορίες της . Μου τα `πε και τα ξαναπε χίλιες φορές για να `ναι σίγουρη πως δεν θα ξεχάσω τίποτε, σαν έρθει η ώρα να ξαναπώ τις ιστορίες στα δικά μου εγγόνια».

Η γυναίκα εγκατέλειψε την προσπάθεια και άρχισε να απομακρύνεται μόνη της ενώ ο άντρας ακουμπούσε στην σκιερή πλευρά του βράχου κρατώντας ασυναίσθητα την αναπνοή του .

«Βλέπεις, οι ρίζες μας δεν είναι από `δω», συνέχισε η φωνή απ` την άλλη πλευρά του βράχου . «Απ` τα δικά σου τα μέρη είναι. Φύγαμε απ`την Νίκαια για την Πόλη όταν αυτή λευτερώθηκε από εκείνη την οχιά , τον Μιχαήλ Παλαιολόγο. Η γιαγιά έφτυνε με σιχασιά όποτε ξεστόμιζε τ` όνομά του . Έλεγε πάντα πως την Πόλη την πήρες εσύ - κι ας ήσουν πεθαμένος. Πως με τον στρατό που έφτιαξες , με τα λεφτά που άφησες στα ταμεία, με τα κάστρα, τα νοσοκομεία, τα σχολεία , τους δρόμους, τις βίγλες που σήκωσες η αυτοκρατορία θα την έπαιρνε την Πόλη ακόμη και με τον μικρούλη εγγονό που σου τύφλωσε ο Παλαιολόγος. Κοιμόταν στο Νυμφαίο ο προδότης όταν μπήκανε οι στρατιώτες μας στην Πόλη. Κι ούτε τους είχε στείλει για αυτό το σκοπό έλεγε η γιαγιά μου. Για πλιάτσικο στην Θράκη τους είχε στείλει , οχτακόσιους άντρες όλους κι όλους, όπως για πλιάτσικο στην Δαφνούσα είχαν φύγει και οι Φράγκοι αφήνοντάς την Πόλη αφύλαχτη. Κι αν δεν βρισκόταν εκείνος ο Κουτριτζάκης να τους το μηνύσει και να τους μπάσει απ` τον υπόνομο , όχι Πόλη δεν θα `παιρνε ο Μιχαήλ αλλά ούτε από μακριά δεν θα την έβλεπε...
Σου φαίνονται περίεργα όλα αυτά που κάθομαι και σου λέω , ε ; Θα σου πω για να καταλάβεις ότι απ` την μεριά της γιαγιάς μου έχω το αίμα του Ιωάννη του Ακομινάτου. Πυρογιάννη τον έλεγες, θυμάσαι ; Θυμάσαι πότε του κόλλησες το παρατσούκλι ; Ήταν τότε που έκαψε τα καράβια σου στη Λάμψακο . Η γιαγιά έλεγε πως έκλαιγε σαν μωρό και σε παρακαλούσε γονατιστός : Νικάμε βασιλιά μου, λίγο ακόμα και δεν θα μείνει Φράγκος ούτε για δείγμα εδώ γύρω. Μην με προστάζεις να τα κάψω , νικάμε ...
Δεν ήξερε ο Πυρογιάννης – πώς να `ξερε –ότι ξεσηκώθηκαν φίδια πίσω στην Νίκαια για να σου φάνε τον Θρόνο. Τι κι αν ο ίδιος ο Λάσκαρις σε όρισε διάδοχό του ; Τι κι αν πολεμούσες με το σκυλί τον Φράγκο `κείνη την ώρα ; Τι κι αν νικούσες - κι ίσως γι αυτό ακριβώς ! Οι προδότες σηκώσαν μαχαίρι να σου καρφώσουνε την πλάτη κι εσύ έπρεπε να τρέξεις να σβήσεις την φωτιά στο παλάτι σου πριν γίνει πυρκαγιά και κάψει όλη την αυτοκρατορία.
Τον πρόσταξες λοιπόν να κάψει τα πλοία σου για να μη μείνουν στους Φράγκους και γύρισες αστραπή να προλάβεις το κακό.
Τρομάξανε πολλοί απ` τον θυμό σου τότε . Ανήλεο σε είπανε οι εχθροί σου, οι παλιοί αριστοκράτες της Πόλης. Δεν είναι μικρό πράμα να κόβεις χέρια και να βγάζεις μάτια από Ισαάκιους Νεστόγγους και Μακρηνούς. Η γιαγιά βέβαια έλεγε πως και λίγα τους έκανες, αφού προσπάθησαν να σε δολοφονήσουν. Και έλεγε ακόμη πως τους πρωταίτιους , τα αδέλφια του πεθερού σου του Λάσκαρι , τους έριξες στη φυλακή και “ξέχασες” να τους τιμωρήσεις με βαρύτερες ποινές.
Ανήλεος εσύ … Που σαν πέθανες ο λαός σου έχτισε εκκλησιά στο όνομά σου …στο όνομα του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονα .
Το `ξερε ο Πυρογιάννης. Χαμογελούσε θλιμμένα κι έλεγε στην γυναίκα που θα γεννούσε τους προγόνους μου : δεν είναι ανήλεος ο βασιλιάς μου , όχι δεν είναι. Και θα `έρθει μια μέρα που θα το δουν οι άνθρωποι. Θα `ναι καταστροφή για την πατρίδα να τους αφήσει έτσι τους προδότες, αλλά πονάει η καρδιά του για την τιμωρία τους.
Την μέρα που δήθεν το έσκασε απ` την φυλακή ανέγγιχτος ο Ανδρόνικος Νεστόγγος ήρθε στο σπίτι τρέχοντας ο Πυρογιάννης να της φωνάξει : Είναι άγιος άνθρωπος ο βασιλιάς μας γυναίκα ... Βρήκε τον τρόπο και αδερφικό αίμα να πάψει να χύνει και μαλακός να μην φανεί … Τον άφησε τον προδότη να δραπετεύσει.
Θα μου πεις, τι στα λέω τώρα αυτά ε; Λες και δεν τα ξέρεις… Αλλά να , έπρεπε να σου συστηθώ και η μια κουβέντα έφερε την άλλη.
Έπρεπε λέω , γιατί σε ξύπνησα να σου θυμίσω τον όρκο που έδωσες στον Πυρογιάννη . Τότε που σου τον φέρανε σακατεμένο από τους Μογγόλους, θυμάσαι ; Είχε ήδη χάσει το δεξί μάτι στην Ρόδο , τότε που επιτέθηκες στον Λέοντα Γαβαλά. Απ` τους Μογγόλους γύρισε εντελώς τυφλός . Τον φέρανε ξαπλωμένο σε ένα κάρο με το κορμί τσακισμένο. Μήνες τον παιδεύανε για να τους μαρτυρήσει τ` όνομα του κατασκόπου σου στην αυλή του Χάνου. Κι αυτός άνοιγε το στόμα μόνο για να ουρλιάξει ... Του σάλεψε στο τέλος οπότε οι Μογγόλοι το πήραν απόφαση ότι δεν θα μάθαιναν τίποτε απ` αυτόν . Παρακάλεσε τον Χάνο κι ο Γουλιέλμος ντε  Ρουμπρούκ , συνταξιδιώτης του Πυρογιάννη τους δέκα τελευταίους μήνες του 1.253 στο ταξίδι προς την Μογγολία, και τελικά , στον έστειλαν πίσω με αντάλλαγμα δυό φορές το βάρος του σε χρυσάφι.
Αγκάλιασες έλεγε η γιαγιά μου το παραμορφωμένο κορμί και τον φιλούσες στα μάγουλα.
«Ο άνθρωπός μας στην αυλή του Μονγκά αξίζει χίλιους στρατούς», του είχες πει όταν τον έστειλες. «Μόνον αυτός κρατάει τους Μογγόλους μακριά μας . Άκου τι έχει να σου πει και γύρνα πίσω αμέσως»  .
Δεν μπόρεσε ποτέ να σου μεταφέρει αυτά που έμαθε απ` τον κατάσκοπο . Τα βασανιστήρια του είχαν σακατέψει για πάντα σώμα και νου. Αλλά ο άνθρωπός σου, αυτός που σου είχε ήδη αποκαλύψει ότι ο δήθεν Θεόδουλος λεγόταν Ραϋμόνδος , έμεινε ασύλληπτος στην Μογγολία και συνέχισε να εργάζεται για την Νίκαια. Οι Μογγόλοι κάψαν , ρημάξαν και ορθώσαν πυραμίδες από κομμένα κεφάλια μέχρι Αυστρία και Αλβανία, αλλά την Νίκαια δεν την ακούμπησαν.
«Μην ανησυχείς για τίποτα Πυρογιάννη », του είχες πει κρατώντας τον στην αγκαλιά σου. «Σου ορκίζομαι να φροντίσω εγώ για σένα , τα παιδιά σου και τα παιδιά των παιδιών σου».
Αυτός είναι ο λόγος που σου μιλάω τώρα. Το παιδί των παιδιών του Πυρογιάννη σε χρειάζεται . Τα παιδιά των παιδιών του Πυρογιάννη έχουν ανάγκη από τον άνθρωπο που έχτισε ένα κράτος δικαίου και ευημερίας ενώ ταυτόχρονα πολεμούσε , με τους Φράγκους τους Βουλγάρους και τους Ηπειρώτες Έλληνες να καραδοκούν για το λάθος που θα επέτρεπε να τον συντρίψουν . Αλλά εσύ βασιλιά δεν το `κανες αυτό το λάθος! Ήσουν πάντα σωστός , έτσι ; Και τις ελάχιστες φορές που σου βρήκαν ψεγάδι ο λαός πρόθυμα στο συγχώρεσε γιατί ήξερε πως το δικό του καλό είχες στο νου σου. Όπως τότε που παντρεύτηκες την δωδεκάχρονη κόρη του Γερμανού , μετά που τσακίστηκε η κόρη του Λάσκαρι πέφτοντας απ` τ` άλογο . Στράβωσα κομματάκι σαν μου το` πε η γιαγιά μου.
«Παντρεύτηκε δωδεκάχρονη; δηλαδή …» ρώτησα κατάπληκτος.
«Ε, ναι και όχι …» μουρμούρισε πονηρά η γιαγιά. «Βλέπεις αυτή η μικρή Γερμανίδα πριγκίπισσα είχε συνοδό μια πανέμορφη μαρκησία , την Μαρκεζίνα όπως την αποκαλούσαν στο παλάτι . Ε, κι ο Βατάτζης, ώριμος άντρας, ένοιωθε πιο καλά μαζί της παρά με την μικρή, παρόλο που του τραβούσε το αυτάκι γι αυτή την σχέση ο Βλεμμύδης.»
Τώρα θα μου πεις τι στον θυμίζω τον Βλεμμύδη; Άγιος Πατέρας , τον εκτιμούσες , αλλά υποθέτω θα θέλεις να ξεχάσεις την κριτική του . Τέλος πάντων.

Ξέφυγα πάλι…Στο θέμα μας … Ήρθε η ώρα να ξεμαρμαρώσεις –ναι , κι αυτό το ξέρω . Εσύ είσαι ο μαρμαρωμένος βασιλιάς ! Όλα μου τα `πε η γιαγιά για σένα. Όλα! Μεγάλωσα ακούγοντας για τον βασιλιά που αγόρασε το ΄΄ωάτον΄΄ στέμμα της γυναίκας του όχι από φόρους , αλλά με χρήματα από δική του επιχείρηση . Για τον ηγέτη που τσάκισε την διαφθορά. Για τον πατέρα που κατσάδιασε δημόσια τον γιό του όταν τον είδε να φορά πολυτελή ενδύματα πληρωμένα με λεφτά του λαού. Για τον ηγέτη που διέταξε τους υπηκόους του να αγοράζουν μόνο προϊόντα της χώρας τους, αφήνοντας εμβρόντητους τους Φράγκους με μια άχρηστη εμπορική συμφωνία στο χέρι . “Δεν απαγορεύεται η εισαγωγή φράγκικων προϊόντων , αλλά ο βασιλιάς απαγορεύει στο λαό του την αγορά τους”, ξεκαρδίζονταν αγρότες και βιοτέχνες , με τους εμπόρους να χαμογελούν κάτω απ` τα μουστάκια τους κάθε φορά που εξυπηρετούσαν Δυτικοφερμένους : “έχουμε και δικά σας αν θέλετε, λίγο ακριβότερα βέβαια…”

Μας την ξανάπεσαν οι Φράγκοι βασιλιά . Και μας βρήκαν πάλι με Αγγέλους στον θρόνο. Μην σου πω ότι, όπως και την άλλη φορά, οι Άγγελοι τους κάλεσαν. Σήκω λοιπόν Ιωάννη Δούκα Βατάτζη και σου ορκίζ …»

Το βουητό που ακούστηκε απ` το πουθενά τρόμαξε το σπουργίτι που πέταξε απ` το πεύκο λίγα βήματα δίπλα απ` τον άντρα. Ο άντρας αρπάχτηκε απ` τον βράχο για να μην πέσει. Η γη τραντάχτηκε άλλη μια φορά κάτω απ` τα πόδια του κι έπειτα μια αφύσικη ησυχία σκέπασε την πλαγιά.
Η φωνή απ` την άλλη μεριά του βράχου είχε πάψει.
Ο άντρας άρχισε να τρέχει σαν τρελός προς τον χωματόδρομο. Είδε το μικρό ασημένιο αυτοκίνητο να προβάλλει στην στροφή  και πίεσε τον εαυτό του να τρέξει γρηγορότερα. Το έφτασε και πήδηξε μέσα λαχανιασμένος .
«Τηλεφώνησες σπίτι ;» ρώτησε την γυναίκα την στιγμή που αυτή κάρφωνε βιαστικά την πρώτη ταχύτητα.
«Δεν το σηκώνει», απάντησε η σύντροφός του με την φωνή παραμορφωμένη από αγωνία.
Εφτά λεπτά αργότερα και ενώ το αυτοκίνητο άφηνε τον χωματόδρομο μέσα σ`ένα σύννεφο σκόνης , άκουσε ανακουφισμένη τον άντρα δίπλα της να φωνάζει : « έλα παιδί μου , που είσαι; Είσαι καλά…Τι γιατί ;»
Γύρισε και τον είδε απορημένο με το κινητό κολλημένο στο αυτί του να της γνέφει καθησυχαστικά.
«Καλά , ερχόμαστε» , έκλεισε το κινητό με μια έκφραση ανακούφισης να απλώνεται στο πρόσωπο του .
«Τι είπε το παιδί ;» τον σκούντηξε απαλά στο ώμο η γυναίκα.
«Όλα καλά, δεν ένοιωσε τίποτε , ρωτούσε γιατί ανησυχήσαμε», απάντησε ο άντρας.
Η γυναίκα πίσω απ` το τιμόνι τράβηξε στο πλάι μια γκρίζα τούφα που της έπεφτε στα μάτια, σήκωσε ελαφρά το πόδι της από το γκάζι και απόρησε : «Πως είναι δυνατόν; Μου φάνηκε πενταράκι! »
«Θα το κοιτάξουμε στο ίντερνετ μόλις γυρίσουμε , αλλά το παιδί λέει στο σπίτι όλα καλά», την καθησύχασε ο άντρας.
«Πως θα το κοιτάξουμε δηλαδή ;»
«Αρχίζεις να ξεχνάς γυναίκα», την πείραξε ο άντρας, «δεν σου είπα ότι υπάρχει σελίδα που μπαίνεις , δίνεις ημερομηνία και σου βγάζει χάρτη της Ελλάδας με όλους τους σεισμούς της συγκεκριμένης ημέρας ; Αλήθεια πόσο του μήνα έχουμε σήμερα ;» 
«Τέσσερις Νοεμβρίου (*) … κατά τ` άλλα εγώ ξεχνάω », του χαμογέλασε η γυναίκα καθώς έστριβε στο δρομάκι που κατέληγε στο σπίτι τους.

Την στιγμή που έσβηνε την μηχανή γύρισε και τον κοίταξε σαν να της πέρασε ξαφνικά κάτι απ` το νου :
«Τι έκανε τελικά αυτός εκεί πάνω ;» 
« Νομίζω προσεύχονταν» , ακούστηκε ο άντρας χαμένος σε σκέψεις .

ΤΕΛΟΣ

(*) Τιμάται η μνήμη του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονα , του Αγίου που ο λαός αγιοποίησε δίχως να ρωτήσει την ηγεσία της Εκκλησίας .

Αειθαλές Μάρμαρο

Αειθαλές Μάρμαρο

Η γιαγιά που μας φίλεψε ψωμοτύρι απ` το ταγάρι της μας συστήνεται σαν κυρά Φωτεινή. Η ματιά της ξαναπέφτει γεμάτη περιέργεια στον μπλαβιασμένο λαιμό του Πάνου. Ντροπιασμένη την τραβά γρήγορα και σφίγγει το χέρι που της προτείνω.
«Είμαι ο Γιάννης Μακρής». Δείχνω με το βλέμμα και συστήνω τους υπόλοιπους .Τον Αρίστο Δήμου (1), τον Πάνο Τίτη (2), την δεκαεφτάχρονη Ηρώ και τον χαμογελαστό Κυδία (3).
Στο άκουσμα του ονόματος η γριά συνοφρυώνεται . «Κηδεία σε βάφτισαν παιδάκι μου»; 
«Μεγάλη ιστορία γιαγιά , μην τα ρωτάς» γελάει αυτός και της σκάει ένα φιλί στο μάγουλο μαζί με ένα «ευχαριστούμε».
«Να πάτε στην ευχή του Θεού», μας χαιρετά και απομακρύνεται.
Τα χέρια μου χωμένα στις τσέπες έχουν γίνει κρύσταλλα και τα πόδια μου στα πάνινα αθλητικά παπούτσια κολυμπάνε στο λασπόχιονο.
«Εμπρός , έχουμε δρόμο κι είμαστε ψόφιοι» ακούω τον Πάνο να μουρμουρίζει . 
Οι λέξεις ηχούν περίεργα . Χείλη και γλώσσα κινούνται δύσκαμπτα.
«Στην πρώτη ευκαιρία σταματάμε και ανάβουμε φωτιά» ακούγεται χαρούμενα ο πιτσιρικάς ο Κυδίας που δεν μασάει με τίποτα. Ο Κυδίας που μέχρι τώρα συμπεριφέρεται σαν μαθητής σε πενθήμερη εκδρομή.
Ένα κομμάτι νοτισμένο ψωμί εμφανίζεται απ` το πουθενά και κόβω μια μεγάλη μπουκιά πριν το περάσω στον διπλανό μου. Το ψωμί μυρίζει ψαρίλα . Ο Αρίστος δαγκώνει και το βάζει στο χέρι του Πάνου που έχει ανοίξει βήμα . Σμίγω τα φρύδια και χτενίζω με το βλέμμα το υγρό μισοσκόταδο μπροστά μου. Η αλλαγή στην κατεύθυνση που βαδίζει ο Κυδίας μου αποκαλύπτει το επόμενο καταφύγιο μας . Ένα γεφυράκι ! Χαμηλό και ασήμαντο , αλλά θα ξαποστάσουμε. 
Μισή ώρα αργότερα ζεσταίνουμε τα χέρια μας σε μια φωτιά που σιγοκαίει σ` ένα ντενεκέ. Τον ξετρύπωσε, φυσικά , ο Αρίστος. Είναι φορές που με κάνει να απορώ με το ταλέντο του να βρίσκει πράγματα την στιγμή που τα χρειαζόμαστε. 
Είμαστε όλοι σκοτωμένοι στην κούραση και παγωμένοι. Πέντε άνθρωποι σ` ένα μικρό κύκλο γύρω από λίγα αναμένα σκουπίδια που καπνίζουν ζεσταίνοντας τις παλάμες μας.
«Πόσο κάναμε σήμερα ; » με σκουντάει ο Πάνος.
«Ξέρω γω; Πάνω από εικοσιπέντε χιλιόμετρα . Μπορεί και τριάντα» μουρμουρίζω εξαντλημένος με τα μάτια καρφωμένα στις φλόγες. Μου `χει καρφωθεί η ιδέα πως όταν κοιτώ την φωτιά ζεσταίνομαι περισσότερο . Χαζομάρα, το ξέρω, αλλά τι πειράζει ;
«Σαράντα πέντε» δηλώνει ο Αρίστος. «Έχει μια ταμπέλα εκεί».
Κοιτάζω το «εκεί» . Αγριόχορτα και μια σκιά ανάμεσά τους που με λίγη φαντασία μοιάζει με ταμπέλα χιλιομετρικής απόστασης . 
«Θά `μαστε έγκαιρα ; » Η Ηρώ ακούγεται σαν να έχει μαζέψει όλη της δύναμη για να προφέρει αυτές τις τρεις λέξεις.
«Μάλλον» της χαμογελώ , καθώς της σφίγγω ενθαρρυντικά τον ώμο με την ζεσταμένη χούφτα μου . 
Τραβάει τον ώμο της ενοχλημένη .
«Δεν της αρέσει να την αγγίζουν . Όχι μετά απ` όσα πέρασε» υπενθυμίζω στον εαυτό μου και ξανατεντώνω το χέρι στην φωτιά .
«Έμεινε τίποτα για φαί»; ρωτάει ο Πάνος.
Σιωπηλός αδειάζω τις τσέπες μου μπροστά τους . Οι άλλοι με μιμούνται και ο Αρίστος στρώνει την σακούλα για τραπεζομάντιλο. Το ψωμί που μας έδωσε ο φούρναρης εχθές το πρωί λιγόστεψε αλλά φτάνει για απόψε . Ας είναι καλά ο άνθρωπος . 
Τα τηγανητά ψάρια που ψάρεψε ο Αρίστος απ` τον κάδο έχουν πατηθεί και μοιάζουν μια αηδία και
μισή . Κοιταζόμαστε κι έπειτα ο Κυδίας απλώνει το χέρι και σερβίρεται.
«Είναι καλύτερα απ` ότι φαίνονται» αποφαίνεται, προσφέροντας στην Ηρώ.

Με το πρώτο φως του ήλιου σηκώνομαι απ` την γωνιά μου και κάνω μερικές κινήσεις για να ζεσταθώ. Κοιμηθήκαμε –όσο κοιμηθήκαμε- κολλημένοι ο ένας πάνω στον άλλο αλλά δεν βοήθησε και πολύ. Παγώσαμε. Οι άλλοι αργοσαλεύουν και τεντώνονται. Σε λίγα λεπτά είμαστε πάλι στο δρόμο περπατώντας γρήγορα για να ζεσταθούμε. Ο ήλιος ανεβαίνει γρήγορα σε ένα ουρανό ασυννέφιαστο . Ζεσταίνει και μας φτιάχνει το κέφι. Όχι του πιτσιρικά του Κυδία. Αυτός γεννήθηκε χαρούμενος. Μεσημεράκι φτάνουμε σε μια ποτίστρα για ζώα και πλενόμαστε λιγάκι. Έχουμε να ρίξουμε νερό πάνω μας από την ώρα που διαβήκαμε τον Αχέροντα. Βρωμάμε. Πρώτα η Ηρώ, ενώ εμείς θαυμάζουμε την θέα απ` την άλλη μεριά . Τελειώνει , ξεμακραίνει και παίρνω σειρά. Ξεντύνομαι στα γρήγορά και αρχίζω να τρίβομαι με ένα πανί που το βρέχω στην ποτίστρα. Ο πιτσιρικάς με μιμείται. Ο Αρίστος και ο Πάνος ρίχνουν νερό πάνω τους σαν να `ναι καλοκαίρι. Οι πλάτες χαρακωμένες από παλιές επιμήκεις πληγές μισοκρύβονται κάτω απ` τα μακριά τους μαλλιά.
«Τελειώνετε», ακούγεται η Ηρώ από μακριά, σε λίγες ώρες βραδιάζει.
Τελειώνουμε και αρχίζουμε πάλι το βάδισμα. Ο ήλιος έχει δύσει από ώρα όταν τα πρώτα σπίτια φαίνονται μπροστά μας φωτισμένα.
«Πόσο απέχει από εδώ το Σύνταγμα ;» ρωτά ο Πάνος.
«Αύριο θα είμαστε εκεί. Προλαβαίνουμε μην ανησυχείς», απαντά ο Αρίστος και τον αγγίζει καθησυχαστικά στον ώμο. 
«Δεν ανησυχώ, βιάζομαι. Περίμενα πολύ» χαμογελά πικρά ο Πάνος.
«Υπομονή , αύριο ξοφλάς » ανταποδίδει το χαμόγελο ο Αρίστος .
«Αρκεί να βρούμε τα σχολεία απ` την Σπάρτη», μουρμουρίζει ο Πάνος.
«Θα τα βρούμε». Τα μάτια του Αρίστου σπιθίζουν σαν κάρβουνα..
«Ξεκολλάτε επιτέλους με την Σπάρτη. Θα έχει παιδιά από παντού εκεί. Και όλα είναι δικά μας », αγριεύει η Ηρώ.
«Ήρεμα κοπελιά» χαμογελά ο Αρίστος , «αφού ξέρεις ότι ο Πάνος έχει θέμα να αποδείξει».
«Και εγώ έχω θέμα με τους Γερμανούς , αλλά για αυτό ήρθαμε ; » ακούγεται κουρασμένη η Ηρώ.
«Σωστά ! Κι εγώ με τους Γάλλους,. Κι ο Μπάρμπα Γιάννης με τους Τούρκους, αλλά εδώ είμαστε γιά τα παιδιά», συμφωνεί ο μικρός.

Έχουμε φτάσει από ώρα.
Εμφανίστηκαν οι άντρες με τα κράνη , τις ασπίδες και τα ρόπαλα. Τα παιδιά στη θέα τους αγρίεψαν και άρχισαν τις βρισιές. Βλέπω την Ηρώ να ξεχύνεται. Διαστέλλεται , γίνεται τεράστια και σκεπάζει τέσσερα παιδιά πριν πέσει πάνω τους το δακρυγόνο. Ο Πάνος τρελός από αγωνία ψάχνει με το βλέμμα. Τον σταματά ο Αρίστος. Του δείχνει ένα πανό . «Α΄ Λύκειο Σπάρτης». Ο Πάνος απλώνεται πηδώντας κατά `κει. Ανοίγει τα χέρια , μεγεθύνεται , γίνεται κάστρο που κλείνει μέσα του τα παιδιά . Τα ρόπαλα αναπηδούν πάνω του χωρίς ν` αγγίζουν τους μαθητές . Οι άνδρες βρίζουν , τα παιδιά βρίζουν, ο Πάνος ματώνει . Ουρλιάζει έναν παιάνα . Σάλια του κι αίματα λεκιάζουν τις ασπίδες. Δεν τα βλέπουν , δεν τον βλέπουν, δεν τον βλέπει κανείς εκτός από εμάς. Μόνο στα δικά μας μάτια γίνεται φανερό ότι με κάθε χτύπημα η μελανιά στο λαιμό γίνεται πιο άτονη , εξαφανίζεται.
«Τον νου σου γέρο», μου φωνάζει λίγα βήματα δεξιά μου ο Αρίστος και δείχνει μια ομάδα άνδρες που κυνηγάνε μερικά παιδιά με σακίδια στην πλάτη. 
Τρέχω , τα αγκαλιάζω και νοιώθω την πλάτη μου να τραντάζεται από χτυπήματα.
«Ε, μπάρμπα ! Μας έπρηξες τόσο καιρό ότι κουβαλάς πιότερες λαβωματιές από Έλληνες παρά από Τούρκους. Αύριο το πρωί τις μετράμε αν θέλεις» ακούω τον πιτσιρικά να με πειράζει .
Τον βλέπω με την άκρη του ματιού μου τυλιγμένο πάνω σε μια κουβαριασμένη στο έδαφος μελαχρινή. Το ένα της πόδι ξυπόλητο. Το πουλόβερ της μισοσηκωμένο, αποκαλύπτει μιάς πιθαμής σάρκα. Με μάτια ορθάνοιχτα από κατάπληξη παρακολουθεί την μπότα να την κλωτσάει επανειλημμένα . Απ`την άλλη της μεριά ένα γκλομπ ανεβοκατεβαίνει με μανία. Δεν καταλαβαίνει γιατί δεν νοιώθει πόνο. Ο Κυδίας μου χαμογελάει πονεμένα και σφίγγεται πάνω της καθώς η μπότα ξαναβυθίζεται στο νεφρό του.

Ξερός κρότος εκκωφαντικός ακούγεται στ` αριστερά μου. Σκεπάζει για μια στιγμή φωνές , βογγητά και βρισιές. Γυρνάω τρομαγμένος . Δεν βλέπω τίποτα. Μόνο τον Αρίστο που έχει στην αγκαλιά του ένα μισολιπόθυμο παιδί και τρέχει να το βγάλει έξω απ` τους καπνούς. 
Πιάνει το βλέμμα μου . Μου δείχνει. Το μάρμαρο στον Άγνωστο έχει σπάσει και από το ρήγμα έρχονται τ` αδέρφια μας.

ΤΕΛΟΣ
---------------

Υποσημειώσεις :
1) Ηρόδοτος , 7 (Πολύμνια) , 229
2) Ηρόδοτος , 7 (Πολύμνια) , 232
3) Παυσανίας, 9 (Φωκικά), 21, 5

Τα πρόσωπα του διηγήματος :

Μακρυγιάννης, Κυδίας, Ηρώ Κωνσταντοπούλου, Παντίτης, Αριστόδημος.

Ο Κυδίας ήταν ο έφηβος που ανακυρήχτηκε ήρωας στην μάχη των Θερμοπυλών το 279 πΧ , όταν 30.000 περίπου Έλληνες (Στερεοελλαδίτες , Αιτωλοακαρνάνες, και λίγοι Μακεδόνες) σταμάτησαν 210.000 Γαλάτες.

Ο Παντίτης και ο Αριστόδημος ήταν οι δύο επιζήσαντες Σπαρτιάτες από τις Θερμοπύλες του 480 πΧ.

Η Σπάρτη ποτε δεν τους συγχώρεσε που δεν σκοτώθηκαν μαζί με τους υπόλοιπους 298. Ο Παντίτης αυτοκτόνησε από ντροπή . Τον βρήκαν στην Σπάρτη κρεμασμένο. Ο Αριστόδημος άντεξε μέχρι τις Πλαταιές όπου το 479 πΧ σκοτώθηκε πολεμώντας αυτοκτονικά.

Σβησμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες μες` στη Χώρα. Στην εκκλησιά , στον κλίβανο, στο σπίτι, στ`αργαστήρι, παντού, στο κάστρο, στην καρδιά, τ` αποκαϊδια, οι στάχτες. πάει κι ο ψωμάς , πάει κι ο χαλκιάς, πάει κ` η γυναίκα, πάνε τα παλληκάρια, οι λειτουργοί, και του ρυθμού οι τεχνίτες, του Λόγου και οι προφήτες. Τα χέρια είναι παράλυτα, και τα σφυριά παρμένα και δε σφυροκοπά κανείς τ` άρματα και τ` αλέτρια, κ` η φούχτα κάποιου ζυμωτή λίγο σιτάρι αν κλείσει, δεν βρίσκει την πυρή ψυχή ψωμί για να το κάμη. Κι από κατάκρυα χόβολη μεστή η γωνιά , κι ακόμα και πιο πολύ από την γωνιά που του σπιτιού η καρδιά είναι, κακοκατάντησε η καρδιά του ανθρώπου . Κρίμα. Κρίμα. Σκοτεινό ρέπιο κ` η εκκλησιά , και δίχως πολεμήστρες το κάστρο , και χορτάριασε κ` έγινε βοσκοτόπι. Κι ο μέγας Έρωτας μακριά, και ειν` άβουλος ο άντρας κι άπραχτος, και στο πλάι του χαμοσυρτή η γυναίκα κυρά της έχει τη σκλαβιά και δούλο της το ψέμα. Σβυσμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες μες` στη Χώρα. Τραγούδι των ηρώων! Εμπρός, τραγούδι των ηρώων! απάνου από τ` απόσταχτα , άναψε , ω φλόγα , λάμψε. Κανένα χέρι δε θα ιδής απάνου σου ν` απλώση, να θρέψη σε , να ζεσταθή , να πάρη απ` το θυμό σου, να σπείρη σε στην εκκλησιά , στον κλίβανο, στο σπίτι, να σε φωλιάση στην καρδιά , στο κάστρο, στ` αργαστήρι. Φλόγα, εσύ τότε αβοήθητη κ` έρμη εσύ φλόγα , κρύψου, Και κάμε τη μνημούρι σου τη στάχτη, και μη σβύσεις ! […] Κ. Παλαμάς, Πρόλογος, Η φλογέρα του βασιλιά

Γύριζε

«Γύριζε, μὴ σταθῇς ποτέ, ρίξε μας πέτρα μαύρη,
ὁ ψεύτης εἴδωλο εἶν᾿ ἐδῶ, τὸ προσκυνᾷ ἡ πλεμπάγια,
ἡ Ἀλήθεια τόπο νὰ σταθῇ μιὰ σπιθαμὴ δὲ θἄβρῃ.
Ἀλάργα. Μόρα τῆς ψυχῆς τῆς χώρας τὰ μουράγια.
Ἀπὸ θαμποὺς ντερβίσηδες καὶ στέρφους μανταρίνους
κι ἀπὸ τοὺς χαλκοπράσινους ἡ Πολιτεία πατιέται.
Χαρὰ στοὺς χασομέρηδες! Χαρὰ στοὺς ἀρλεκίνους!
Σκλάβος ξανάσκυψε ὁ ρωμιὸς καὶ δασκαλοκρατιέται.

Δὲν ἔχεις, Ὄλυμπε, θεούς, μηδὲ λεβέντες ἡ Ὄσσα,
ραγιάδες ἔχεις, μάννα γῆ, σκυφτοὺς γιὰ τὸ χαράτσι,
κούφιοι καὶ ὀκνοὶ καταφρονοῦν τὴ θεία τραχιά σου γλώσσα,
τῶν Εὐρωπαίων περίγελα καὶ τῶν ἀρχαίων παλιάτσοι.

Καὶ δημοκόποι Κλέωνες καὶ λογοκόποι Ζωίλοι,
καὶ Μαμμωνᾶδες βάρβαροι, καὶ χαῦνοι λεβαντίνοι.
λύκοι, ὦ κοπάδια, οἱ πιστικοὶ καὶ ψωριασμένοι οἱ σκύλοι
κι οἱ χαροκόποι ἀδιάντροποι καὶ πόρνη ἡ Ρωμιοσύνη!»

Κωστής Παλαμάς - 1908


[...]
Που θα κρατά τον όρκο δεν θα βρίσκει
χάρη καμμιά, μηδ` ο αγαθός ή ο δίκιος, -
μόνο ο κακός κι ο άδικος θα τιμούνται.
Στην δύναμην αντρός χυδαίου το δίκιο
θα βρίσκεται και μήτε που θα υπάρχει,
στη γην αυτή, η ντροπή. Και θα συντρίβει
το γενναίον ο δειλός δολοπλοκώντας,
και για τα ψέμματά του, όρκους θα παίρνει.
[...]

Ησίοδος, Έργα και Ημέρες, μεταφρ. Άρης Δικταίος
7ος πΧ αι.

ΕΠΕΙΓΟΝ
Αξιότιμον κύριον Θεόδωρον Κολοκοτρώνην.

Εχθρός προελαύνει, στοπ. Προσκυνημένοι βαίνουν αυξάνοντες ,στοπ. Πλειοψηφία αγνοεί πως ό,τι δεν ωφελεί το σμήνος δεν ωφελεί και την μέλισσα, στοπ. Κερκόπορτες ανοιχτές, στοπ. Εις την του Ρωμανού πύλην αριθμός τις αμύνεται μάλα ευρώστως, στοπ. Ηγέτης προ πολλού απών, στοπ. Άλωσις εν αυτή ταύτη τη στιγμή εν εξέλιξει, στοπ. Παρακαλώ υπενθυμίσατε τω Κυρίω την υπογραφή του, στοπ. Με τιμή Θ.Ε. , στοπ.

τις πταίει ;

Οι λίγοι κακοί αλλά δραστήριοι πολίτες δεν θα μπορούσαν να βλάψουν την δημοκρατία , αν οι πολλοί και αδρανείς δεν τους άφηναν να την βλάψουν.

Κωνσταντίνος Τσάτσος, Η ζωή σε απόσταση, σελ 75, εκδόσεις των Φίλων


-Όταν ζει κανείς σ` ένα κράτος , πρέπει ή να το προστατεύει ή να το εγκαταλείψει. Όλα τα άλλα αποτελούν παρασιτισμό και κακολογίες λακέδων .
-Υπάρχει και η τρίτη δυνατότητα, τον απέκρουσε η Βάρια, που ένοιωσε να προσβάλλεται από την έκφραση κακολογίες λακέδων. Ένα άδικο κράτος μπορεί να το γκρεμίσουν και στην θέση του να χτίσουν κάποιο άλλο.
-Δυστυχώς, Βαρβάρα Αντρέγιεβνα, το κράτος δεν είναι ένα σπίτι, αλλά μάλλον δένδρο. Δεν το χτίζουν ΄ μεγαλώνει μόνο του , σύμφωνα με τους νόμους της φύσης, και η υπόθεση αυτή είναι μακροχρόνια. Εδώ δεν χρειάζεται χτίστης, αλλά κηπουρός μάλλον.

Μπόρις Ακούνιν, Το τούρκικο κόλπο, σελ. 78-79, εκδ.Σύγχρονοι ορίζοντες

Περί κοινών νημάτων και πορφύρας

Γιατί εσύ θεωρείς τον εαυτό σου μια απλή κλωστή του χιτώνα. Τι σημαίνει αυτό; Ότι όπως η κλωστή είναι ίδια με όλες τις άλλες του χιτώνα , έτσι κι εσύ φροντίζεις να μη διαφέρεις απ` τους άλλους ανθρώπους. Εγώ όμως θέλω να είμαι η πορφύρα! Το μικρό εκείνο λαμπρό νήμα , που κάνει τα άλλα νήματα του χιτώνα να φαίνονται όμορφα και κομψά . Τι μου λες δηλαδή : «γίνε όμοιος με το πλήθος ;» Μα τότε πως θα παραμείνω πορφύρα ; Αυτά (αυτές τις αλήθειες) είδε και ο Πρίσκος Ελβίδιος και έπραξε ανάλογα. Όταν ο Βεσπασιανός τον διέταξε να μη μπει στην συνεδρίαση της Συγκλήτου του απάντησε : «Είναι στο χέρι σου να με παύσεις από Συγκλητικό, αλλά όσο είμαι Συγκλητικός θα μπαίνω». «Εντάξει, να μπεις , αλλά να μη μιλήσεις» τον διατάζει ο Βεσπασιανός. «Μη με ανακρίνεις και δεν θα μιλήσω» . «Μα αφού ξέρεις ότι πρέπει να σε ανακρίνω». «Τότε και εγώ θα πω ότι θεωρώ σωστό». «Αν μιλήσεις θα σε εκτελέσω». «Γιατί; Είπα ποτέ ότι είμαι αθάνατος; Εσύ θα κάνεις το δικό σου και εγώ το δικό μου. Στο χέρι σου είναι να με εκτελέσεις και στο χερι μου να πεθάνω χωρίς φόβο. Στο χέρι σου να με εξορίσεις και στο δικό μου να φύγω χωρίς λύπη». Σε τι ωφέλησε τον Πρίσκο να είναι μόνος, ένας ; Σε τι ωφελεί η πορφύρα το ιμάτιο ;

Αρριανού, των Επικτήτου διατριβών , Α / β, 17-22


Διαρκούσε η αντιπαράταξη. Από τους δέκα Αθηναίους στρατηγούς κάθε μέρα στρατήγευε ο ένας. Ο Μιλτιάδης περίμενε υπομονετικά την μέρα του και τότε έγινε ο Μαραθώνας.

Κωνσταντίνος Τσάτσος, Η ζωή σε απόσταση, σελ. 64, εκδ των Φίλων


Κάποιος ρώτησε : « Πως θα καταλάβουμε τι ταιριάζει στη προσωπική μας ιδιοσυγκρασία ;»
«Όταν επιτίθεται ένα λιοντάρι» του απάντησε, «πως καταλαβαίνει ο ταύρος την δύναμή του και βγαίνει μπροστά να προστατεύσει όλο το κοπάδι ;»


Αρριανού, των Επικτήτου διατριβών, Α, β, 30

περί επαίνων

«Ο έπαινος από τους άλλους πρέπει να έρχεται από μόνος του ΄ εμείς πρέπει να ασχολούμεθα με την θεραπεία της ζωής μας.»

Επίκουρου προσφώνησις, 36


«…Τι απ` όλα αυτά είναι ωραίο επειδή απλά επαινείται , και τι φθείρεται διότι κατακρίνεται ; Μήπως το σμαράγδι γίνεται λιγότερο όμορφο όταν δεν επαινείται ;…»

Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Δ΄, 20


«Θέλεις να επαινεθείς από άνθρωπο που τρις την ώρα καταριέται τον εαυτό του ;
Θέλεις να αρέσεις σε άνθρωπο που δεν αρέσει στον εαυτό του ;…»

Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Η΄, 53

28 Οκτ. 1940

12 Αυγ. 1940
Σημειωσις Μεταξα μετα απο Ιταλικες προκλησεις στη Ροδο, βομβαρδισμο μοναδων του Ελληνικου στολου στην Κρητη 18 Ιουλ `40 , στην Ναυπακτο 31 Ιουλ. , και στον Κορινθιακο κολπο 2 Αυγ.

«Αποφασις μου εις αντιστασιν μεχρις εσχατων. Διστακτικοι εις τουτο μερικοι υπουργοι και Παπαγος .»

πηγη , Αποστολος Βακαλοπουλος , Νεωτερη Ιστορια της Ελλαδος



15 Αυγ.1940 , τορπιλλισμος “Ελλης ” στην Τηνο .

Μεταξας προς Αλ.Σακελλαριου ,αρχηγο Ναυτικου επιτελειου.
«Αρχισαν λοιπον οι επιχειρησεις .»

πηγη , Αποστολος Βακαλοπουλος , Νεωτερη Ιστορια της Ελλαδος.



15 Οκτ 1940 , Παλατσο Βενετσια.
Μουσολινι προς τους επιτελεις του

«Συγκεντρωθηκαμε εδω για να καθορισω με τις γενικες γραμμες της επιχειρησεως την οποια αποφασισα να αναλαβωμε εναντιον της Ελλαδος.
Οι σκοποι μας θα εχουν κατ`αρχην χαρακτηρα στρατιωτικο και ναυτικο.Οι στρατιωτικοι μας στοχοι συνιστανται κυριως στην κατοχη της ζωνης της Νοτιου Αλβανιας και Ιονιων νησων και στην καταληψη της Θεσσαλονικης.
Οταν θα εχωμε επιτυχει τους σκοπους αυτους , η θεση μας απεναντι στην Αγγλια θα εχει σημαντικα ενισχυθει στη Μεσογειο. Επειτα σκοπευομε να καταλαβουμε ολοκληρη την Ελλαδα , για να την καταστησουμε ανισχυρη και να εξασφαλισωμε πως σε οποιαδηποτε περισταση θα παραμεινει στη δικη μας σφαιρα επιρροης.Αφου καθορισα το προβλημα , ωρισα ως ημερομηνια για την εναρξη της δρασεως την 26 τρεχοντος , και κατα την γνωμη μου αυτο το οριο δεν θα πρεπει να μεταβληθει ουτε κατα μια ωρα.Το σχεδιο αυτο με απησχολησε επι μηνες ολοκληρους και ωριμασε σιγα σιγα πριν απο την εισοδο μας στον πολεμο , και πριν ακομη και απο την αρχη του πολεμου.Θα προσθεσω οτι απο βορραν δεν προβλεπωμεν καμμια δυσκολια .Η Γιουγκοσλαβια εχει καθε συμφερον να παραμεινει ησυχη . Αποκλειω επισης την δυνατοτητα περιπλοκων απο μερους της Τουρκιας κυριως αφ`οτου οι Γερμανοι εγκατασταθηκαν στη Ρουμανια και η δυναμη της Βουλγαριας αυξηθη. Ισως η τελευταια να λαβη μερος στο παιχνιδι μας και δεν θα παραλειψω να λαβω τα απαραιτητα μετρα για να επωφεληθω της μοναδικης ευκαιριας που παρουσιαζεται να της επιτρεψω να πραγματοποιηση τα ονειρα της σχετικα με την Μακεδονια και την εξοδο της στη θαλασσα .»


Πηγη ,
Ουινστον Τσωρτσιλ ,Δευτερος Παγκοσμιος Πολεμος , 2ος τομος ,
μεταφρ. Αντωνης Σαμαρακης.



28 Οκτ . 1940 , ωρα 3,00 πμ
Απαντηση Μεταξα στο τελεσιγραφο που του επεδωσε ο Ιταλος πρεσβευτης Em. Grazzi

«Alors , c` est la guerre » [=λοιπον εχουμε πολεμο]

πηγη Αποστολος Βακαλοπουλος , Ιστορια της Νεωτερης Ελλαδος


«Ολα τα ρευματα που αντιπολιτευονταν το καθεστως Μεταξα εξαφανιστηκαν σαν κατω απο την επιδραση μιας μαγικης ραβδου .»
Εm. Grazzi , Ιταλος πρεσβευτης.

Πηγη, Απ. Βακαλοπουλος, Ιστορια της Νεωτερης Ελλαδος



«Ας μαθουμε επιτελους να λεμε τα πραγματα με τ`ονομα τους και να μη παραποιουμε την Ιστορια μας . Ο Ελληνικος λαος στη πλειοψηφια του , αγαπησε τον Μεταξα.
[…]
Ο Μεταξας μπορει να ηταν φασιστας , βλαξ παντως δεν ηταν .
[…]
Η ορμη του ελληνικου στρατου , που μοιαζει πολυ με λαικο στρατο ετσι αποτομα που γεμισαν τα ταγματα και τα συνταγματα, ειναι τοσο μεγαλη , που σε δεκαπεντε μερες περιπου απο της εναρξεως του πολεμου , διωχνουν απ`το ελληνικο εδαφος τους Ιταλους που πιστευαν πως θα κανουν εναν περιπατο μεχρι την Αθηνα. Την 14η Νοεμβριου 1940 δεν υπαρχει ουτε μισος Ιταλος σε ελληνικο εδαφος.»

Βασιλης Ραφαηλιδης , Ιστορια [κωμικοτραγικη ] του Νεοελληνικου κρατους.


«Η αγωνια μεγαλωνει 1) με την αοριστια των δηλωσεων των Τουρκων υπουργων, οι οποιοι δεν διευκρινιζουν την σταση τους σε περιπτωση Γερμανικης εισβολης στην Ελλαδα και 2) με την προσχωρηση της Βουλγαριας [Φεβρ. 1941 ] , στο τριμερες συμφωνο Γερμανιας , Ιταλιας και Ιαπωνιας [27 Σεπτ. 1940] .»

Αποστολος Βακαλοπουλος , Νεωτερη Ιστορια της Ελλαδος



«Ο Χιτλερ θεωρουσε απαραιτητον την βοηθεια της Βουλγαριας, οχι τοσον για τα φυσικα της πλουτη , οσο για την στρατιωτικη της θεση
[…]
Ετσι λοιπον ο Χιτλερ απεκτησε εναν νεο μικρον συμμαχον εις την Νοτιο Ανατολικη Ευρωπη. Αυτος βεβαια συντελουσε παρα πολυ για να εμποδισει την Τουρκιαν να αναλαβη υποχρεωσιν να παιξει καποιον ρολον εις τα Βαλκανια , παρα το πλευρον των συμμαχων.»


J. Colvin , Φον Καναρης .


«Η Γιουγκοσλαβια πιεζεται και προσχωρει στις 25 Μαρτιου στη παραταξη του Αξονα με ανταλλαγμα τον διαμελισμο της Ελληνικης Μακεδονιας . Ευτυχως τα αισθηματα του Γιουγκοσλαβικου λαου και του στρατου αντιδρουν στην ατιμια αυτη σε βαρος των Ελληνων συμμαχων τους .
Πραγματικα την νυχτα της 26-27 Μαρτιου στρατιωτικο κινημα καλλιεργημενο και απο τον Αγγλο πρεσβευτη Campbell στο Βελιγραδι ,
ανατρεπει την κυβερνηση Τσβετκοβιτς , σχηματιζει νεα με τον στρατηγο Δουσαν Σιμοβιτς και με αντιπροσωπους απ`ολα τα κομματα καταργει την αντιβασιλεια και κυρησσει ενηλικο τον μολις δεκαοκταχρονο βασιλεα Πετρο .»

Αποστολος Βακαλοπουλος , Ιστορια της Νεωτερης Ελλαδος.


«Η επιθεσις εναντιον της Νοτιου Γιουγκοσλαβιας και της Ελλαδος ανετεθη στην 12η γερμανικη στρατια , που περιελαμβανε δεκαπεντε μεραρχιες , απο τις οποιες τεσσερις θωρακισμενες. Πεντε απο αυτες εκ των οποιων τρεις θωρακισμενες ελαβαν μερος στην προελαση προς τας Αθηνας. .»

Ουιστον Τσωρτσιλ , Δευτερος Παγκοσμιος Πολεμος.



«Στις 6 Απρ. 1941 ο Γερμανος πρεσβης πριγκηπας Ehrbach κανει την μοιραια επισκεψη στον πρωθυπουργο Αλ. Κορυζη * και του επιδιδει την διακοινωση για την κυρηξη του πολεμου, ενω την ιδια στιγμη οι Γερμανοι επιτιθενται εναντιον της Γιουγκοσλαβιας και μεσω της Βουλγαριας εναντιον της
Ελλαδας .»

Αποστολος Βακαλοπουλος , Νεωτερη Ιστορια της Ελλαδος.



* Ο Μεταξας πεθαινει την 29 Ιανουαριου 1941 και πρωθυπουργος γινεται ο Αλ. Κορυζης.


«Ο Ελληνικος στρατος της Αν Μακεδονιας ειναι τωρα απο παντου περικυκλωμενος και παραδιδει τα οπλα του.Στην αλλη μερια , στην Δυτ. Μακεδονια , οπου εχει τα ερεισματα του ο ελληνικος στρατος που μαχεται στην Αλβανια , οι Ελληνες διατασσονται να υποχωρησουν συντεταγμενα , την 12η Απρ. 1941 , για να μην εχουν την τυχη του στρατου της Αν. Μακεδονιας .Ομως , αντι για συντεταγμενη υποχωρηση , εχουμε μια πανικοβλητη ατακτη φυγη.
Σημειωστε πως στο Αλβανικο μετωπο βρισκονται και στρατιωτες των συμμαχικων δυναμεων , κυριως Αγγλοι. Που υποχωρουν πρωτοι , καλυμενοι απο τους Ελληνες , που εχουν εντολη να σωσουν πρωτα τους συμμαχους και υστερα τους εαυτους τους. Οι συμμαχοι σωζονται πραγματι και φτανουν στην Πελοποννησο . Απο κει περνουν στην Κρητη.
[…]
Δυο μερες πριν απ`την υπογραφη της ανακωχης απο τον [στρατηγο ] Τσολακογλου την 20 Απρ. 1941 ο πρωθυπουργος Αλ .Κορυζης αυτοκτονει την 18η Απριλιου »

Βασιλης Ραφαηλιδης , Ιστορια [κωμικοτραγικη ] του Νεοελληνικου κρατους.



«Η Γιουγκοσλαβια εσυνθηκολογησε στις 17 Απρ. 1941 . Η αιφνιδια καταρρευσις της Γιουγκοσλαβιας εξεμηδενισε την κυριωτερη ελπιδα των Ελληνων και εδικαιωσε ακομη μια φορα την αρχη που ακολουθουσαν οι Γερμανοι “Εναν εναν με τη σειρα του” .
[…]
Οι τρεις αυτες εβδομαδες του Απριλιου κατα την διαρκεια των οποιων οι μαχες διεξηχθησαν υπο καταστροφικες συνθηκες , υπηρξαν για τους Ελληνες η κατακλεις πεντε μηνων αγωνος εναντιον της Ιταλιας , αγωνος ο οποιος ειχε εξαντλησει σχεδον εως το εσχατο οριον τις ζωτικες δυναμεις της χωρας. Οι Ελληνες υπεστησαν επιθεση τον Οκτωβριο απο δυναμεις τουλαχιστον διπλασιες απο τις ιδικες των , κατωρθωσαν ομως στην αρχη να απωθησουν τους επιδρομεις , και επειτα να περασουν σε αντεπιθεση και να τους αναγκασουν να υποχωρησουν σε βαθος 60 χλμ. στην Αλβανια .Οι Ελληνες επολεμησαν σκληρα επανω στα βουνα στο διαστημα ενος αγριου χειμωνος , εναντιον εχθρου που διεθετε στρατευματα πολυ περισσοτερα απο τα ιδικα των και πολυ καλυτερα εξοπλισμενα. Ο Ελληνικος στρατος στα Βορειοδυτικα δεν ειχε ουτε μεταφορικα μεσα , ουτε οδικο δικτυο που θα του επετρεπε να κινηθη με ταχυτητα για να αντιμετωπιση την τελευταια στιγμη την μαζικη επιθεση των Γερμανων που εκτυπησε το πλευρον και τα μετοπισθεν του Ελληνικου στρατου.Οι Ελληνικες στρατιωτικες δυναμεις ειχαν ηδη φτασει στο ανωτατο οριο αντοχης , αφου εως τοτε ειχαν υπερασπισθει το πατριον εδαφος επι τοσον μεγαλο χρονικο διαστημα και με τοση γενναιοτητα .
[…]
Οι κατοικοι μαλιστα των Αθηνων και των αλλων σημειων επιβιβασεως [ των συμμαχικων δυναμεων που εγκατελειπαν την Ελλαδα] εφροντιζαν περισσοτερο για την ασφαλεια των στρατιωτων μας , οι οποιοι ειχαν προσπαθησει να τους σωσουν, παρα για την δικη τους τυχη.
Η Ελληνικη στρατιωτικη τιμη παρεμεινε χωρις καμμια κηλιδα »

Ουινστον Τσωρτσιλ , Δευτερος Παγκοσμιος Πολεμος , 3ος τομος.

===================================================

Χρόνος και χρήση

Αύριο θα πεθάνω ΄ σήμερα μαθαίνω Ισπανικά.

Κ. Τσάτσος, η ζωή σε απόσταση, Έβδομος κύκλος, 1

Λέω : Ο χρόνος που μου απομένει είναι τόσο λίγος που το μόνο που χωράει μέσα σ` αυτόν είναι η απραξία.
Αλλά πάλι λέω: Διψώ- πρέπει να πιώ. Πεινώ – πρέπει να στοχασθώ και να πω έναν έσχατο λόγο. Δεν με ενδιαφέρει η απήχηση ή η αξία. Ασκούμαι.

Κ. Τσάτσος, η ζωή σε απόσταση, Έβδομος κύκλος, 41

Τίποτε, Λουκίλιέ μου, δεν μας ανήκει ΄ μόνον ο χρόνος είναι δικός μας. Αυτό είναι το μόνο φευγαλέο και τυχαίο που μας χάρισε η φύση. Και όμως , ο οποιοσδήποτε τρίτος μπορεί να μας το ξοδεύει.

Σενέκας, Επιστολές προς Λουκίλιο, Μέρος IV, επιστολή 1.

Χρόνος

Πότε μου δεν συνήθισα το αμείλικτο του χρόνου
Άνεμος χτίστης αλλαγής κι όταν χαϊδεύει ακόμα.
Τίποτα να του αντισταθεί κι όρθιο να επιζήσει.
Ψέμα το αιώνιο που άσκεφτα πετιέται απ` το στόμα.

Ανοησία η αντίσταση κι η σύμπλευση μοιραία
γέρνει η ιτιά όταν φυσάει το χώμα να φιλήσει *,
ξοδεύοντας στιγμές γιορτής για να τον πολεμήσει
νικιέται αυτός που λησμονά τον χρόνο του να ζήσει .

Τρόμαξα με το εφήμερο και μίσησα τον χρόνο
τα άλογα ζώα ζήλεψα που μ` άγνοια επιβιώνουν
και ξέχασα πως η ομορφιά που η κάθε μέρα φέρνει
είναι γιατί αλλιώτικα οι άνθρωποι την βιώνουν .

Με ενοχλούν οι αλλαγές και με φοβίζει το αύριο
μα ζω για το αναπάντεχο που κάθε αυγή γεννάει.
Ένστικτο αυτοσυντήρησης χιλιάδων αιώνων προίκα
που χρόνια ο νους μου άσκοπα στον χρόνο κουβαλάει .


-------------------------------------------
* Η Ιτιά που γέρνει χρησιμοποιήθηκε συχνά στο παρελθόν γιά να εκφραστεί το δόγμα των καλούμενων Εσωτερικών ( ή Μαλακών ) Πολεμικών Τεχνών : "Εκμεταλλεύσου την δύναμη του αντιπάλου σου. Σπρώξε όταν σε τραβάει και τράβα όταν σε σπρώχνει. "

Γνώση και Άγνοια

«Μη δώτε το άγιον τοις κυσί μηδέ βάλητε τους μαργαρίτας υμών έμπροσθεν των χοίρων , μήποτε καταπατήσωσιν εν τοις ποσίν αυτών και στραφέντες ρήξωσιν υμάς»

Κατά Ματθαίον κεφ.7, στ. 6

«Αν κάποιος παρέδιδε το φυσικό σου σώμα στον πρώτο τυχόντα δεν θα αγανακτούσες ; Πως λοιπόν μπορείς να εμπιστευθείς τις μύχιες σκέψεις σου στον πρώτο τυχόντα, που αν σε χλευάσει θα ταραχτείς και θα ντραπείς ;»

Επίκτητος , Εγχειρίδιον

Στην νησίδα της λίμνης των Ιωαννίνων υπάρχει το μοναστήρι των Φιλανθρωπινών - ή άλλως Μονή Σπανού, γνωστή επίσης ως Αγίου Νικολάου.Χτίστηκε το 1292 από τον Μιχαήλ Φιλανθρωπινό. Στον νότιο νάρθηκα του Καθολικού της Μονής σώζονται 7 εικόνες με τις εξής επιγραφές :Έλλην Πλάτων, Έλλην Απολλώνιος, Έλλην Σόλων, Έλλην Αριστοτέλης, Έλλην Πλούταρχος, Έλλην Χίλων, Έλλην Θουκιδίδης ο φιλόσοφος. Ο Θουκιδίδης κρατά ειλητάριον επί του οποίου διαβάζει κανείς :
«Ουκ εφικτόν ημίν , ω φιλόσοφοι, τοις αμυήτοις τα θεία μυστήρια λέγειν ή φανερά παραθέσθαι»

Για πολλά χρόνια νόμιζα ότι τα παραπάνω αφορούν μόνο την προστασία του «γνώστη» από την αμάθεια , τις προκαταλήψεις και την αντίδραση του «αμαθή».
Όμως , διατυπώσεις σαν αυτή του Αμίν Μααλούφ ( Λέων ο Αφρικανός, εκδ Ωκεανίς, σελ 68)
«Όταν είναι κανείς πλούσιος σε χρυσό ή σε γνώση έχει χρέος να παίρνει υπόψη του την ένδεια των άλλων»
με έσπρωξαν να σκεφτώ ότι πολλές φορές οι παραπάνω συμβουλές σκοπό έχουν επίσης να προστατέψουν τον απροετοίμαστο από το φως που θα του κάψει τα μάτια.

Περί αναγκών

Ο πλούτος που ζητάει η φύση μας είναι ορισμένος και αποκτιέται εύκολα. Αντίθετα , ο πλούτος που ζητάει η ματαιοδοξία μας εκτείνεται στο άπειρο.

Επίκουρος, Κύρια Δόξα 15

-----------------------------------------

Τίποτα δεν είναι αρκετό για όποιον το αρκετό είναι λίγο.

Επίκουρου Προσφώνησις, LXVIII

-------------------------------------------

Παλάτι μας το καπηλειό και πλούτη το κρασί
Κι ούτε έγνοια ανθρώπινη καμμιά να μας ανησυχεί.
Φωτιά και σκόνη και νερό , κι αέρας δεν λερώνουν
Το κύπελλό μας , την καρδιά , το ρούχο, την ψυχή.

Ομάρ Καγιάμ, Περσία, 11 ος αι μΧ
Μετάφραση Ρίτα Μπούμη �Παπά

----------------------------------------------

Να προσπαθείς την επόμενη μέρα να την κάνεις καλύτερη απ` την προηγούμενη , εφ`όσον βρίσκεσαι στο δρόμο. Όταν όμως φτάσεις στο τέλος να είσαι ευτυχής και ικανοποιημένος.

Επίκουρου Προσφώνησις, XLVIII

-----------------------------------------------

Υπάρχει όριο στη λιτότητα , από την οποία ο παράλογος παθαίνει κάτι παρόμοιο με αυτόν που σφάλλει ένεκα υπερβολής.

Επίκουρου Προσφώνησις, LXIII

------------------------------------------------

Κάποιος είπε στον Ουβάϊς Ελ Κάρνι πως ένας δερβίσης καθόταν πάνω σ` ένα τάφο φορώντας ένα σάβανο και έκλαιγε.
Ο Κάρνι είπε : πείτε του πως η μέθοδος έγινε είδωλο. Πρέπει να ξεπεράσει την άσκηση γιατί του έγινε εμπόδιο!

Ανθολόγιο σουφικής σοφίας, σελ. 55, εκδ Μποκουμάνης

Χωρίς τίτλο και χρόνο

"Αφού και οι ίδιοι οι Στωικοί δανείζονταν συχνά ρήσεις από τους άσπονδους εχθρούς τους. Ti σου λέει πάλι αυτό; Στωικοί και Επικούρειοι να τρώγονται σαν το σκύλο με τη γάτα, βαδίζοντας ουσιαστικά στον ίδιο δρόμο, αλλά κρατώντας διαφορετικά μπαστούνια."

Από το : "Χίλιες μέρες χωρίς ρεπό"
Κεφ. : Κυριακή 13 Μαρτίου 05
----------------------------

Μη νομίζεις ότι μόνο εμείς διακηρύσσουμε τέτοια ευγενικά αξιώματα. Ο ίδιος ο επιτιμητής του Στίλπωνος, ο Επίκουρος, εξέφρασε κάτι παρόμοιο μ`εκείνον , το οποίο να δεχθείς αν το κρίνεις άξιο , έστω και αν έχω ξεχρεώσει (από συμβουλές ) για σήμερα : «όποιος δεν είναι ευτυχισμένος», λέει, «με τα δικά του πράγματα, ας είναι και ο κύριος όλου του κόσμου , είναι δυστυχής»
Σενέκας, Επιστολή προς Λουκίλιο, επιστολή IX ( Ο σοφός και η φιλία)

Το να αρκείται κάποιος σ` αυτά που έχει το θεωρώ πολύ σπουδαίο . Όχι γιά να περιοριζόμαστε σώνει και καλά στα λίγα, αλλά γιά να μας είναι αρκετά τα λίγα όταν μας λείπουν τα πολλά.
Επίκουρος, Κύριαι Δόξαι XV, XXI , Επιστολή προς Μενοικέα 130-1

Η σάρκα ζητά να μην πεινά , να μην διψά , να μην κρυώνει. Αν αυτά τα έχει κάποιος και ελπίζει ότι θα τα έχει και στο μέλλον , μπορεί να συναγωνιστεί σε ευτυχία τον ίδιο τον Δία. Επίκουρου Προσφώνηση XXXIII

Μέτρο της περιουσίας του καθένα μας είναι το σώμα του"
Επίκτητος , Εγχειρίδιον

Ο μέγιστος καρπός της αυτάρκειας είναι η ελευθερία.
Επίκουρου προσφώνησις, LXXVII

Αντιγόνη

Δεν μ` ενδιαφέρει το εύρος του ποταμού , αλλά το μήκος του μέσα στο χρόνο.

Κωνσταντίνος Τσάτσος,
Η ζωή σε απόσταση, σελ. 99, Οι εκδόσεις των Φίλων , Αθήνα 1986




"Ο σκοπός της ζωής μας δεν είναι να κάνουμε αυτά που κάνουν οι πολλοί, αλλά να ζούμε σύμφωνα με τον εσωτερικό νόμο που αντιλαμβανόμαστε μέσα μας"

Μάρκος Αυρήλιος



Αντιγόνη

Στο καθήκον που της έλεγε ναι,
στο βήμα της το σταθερό και τ` άγιο,
χαρίζουνε οι άνθρωποι σεμνοί
το στεφάνι της βλακείας.

Θανάσης Μουσόπουλος , Ο ήλιος σκιάδιο Α΄ , 17



Πολλές φορές απόρησα γιά το ότι, ενώ ο καθένας αγαπά τον εαυτό του περισσότερο από τους άλλους, εκτιμά την γνώμη που έχει γιά τον εαυτό του λιγότερο , από την γνώμη που έχουν οι άλλοι γι αυτόν...

Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, ΙΒ', 4

Άνω θρώσκοντα όντα

Διότι τι περισσότερο θέλεις αν έχεις ήδη κάνει καλό σε άνθρωπο ;
Δεν σου αρκεί ότι έπραξες σύμφωνα με την φύση σου, αλλά ζητάς και αμοιβή γι αυτό ; Είναι σαν τα μάτια να ζητούν αμοιβή επειδή βλέπουν και τα πόδια επειδή βαδίζουν.

Μάρκος Αυρήλιος (Ρωμαίος αυτοκράτωρ και Στωικός φιλόσοφος , 2ος μΧ αι ), Τα εις εαυτόν, Θ΄, 42.

--------------------------------------------------

Στο κελί, στο μοναστήρι, στη συναγωγή
κάποιοι ονειρεύονται τον παράδεισο κι άλλοι τρέμουν την κόλαση.
Αλλά κανένας που πραγματικά γνωρίζει τα μυστικά του Θεού του
δεν έχει φυτέψει σπόρους σαν κι αυτούς μες την καρδιά του.

Ομάρ Καγιάμ, Πέρσης ποιητής , 11ος μΧ αι.

---------------------------------------------------

Θεέ μου, έλεγε τώρα ο Φραγκίσκος , αν σε αγαπώ γιατί θέλω να με βάλεις στην Παράδεισο, πέψε τον άγγελο σου με τη ρομφαία να μου κλείσει την πόρτα ΄ αν σε αγαπώ γιατί φοβούμαι την Κόλαση, ρίξε με στην Κόλαση ΄ μα αν σε αγαπώ για σένα, για σένα μονάχα, άνοιξε την αγκαλιά σου και δέξου με.

Νίκος Καζαντζάκης, Ο Φτωχούλης του Θεού, σελ. 126

περιοδικό manifesto

Από το περιοδικό manifesto
http://grmanifesto.wordpress.com/%ce%b1%cf%85%cf%84%ce%bf%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%b9%ce%b1%cf%83%ce%b7/

Στην σελίδα αυτή φιλοξενούνται με αντίστροφη χρονολογική σειρά τα εκδοτικά σημειώματα του Θεόδωρου Ε. Παντούλα

Δειλοί μοιραίοι και άβουλοι (ΙΙ)

Στο περιθώριο της κεντρικής πολιτικής σκηνής, κι ενίοτε στο ημίφως της, ετερόκλητα πρόσωπα και ομάδες προσπαθούν, ή ακριβέστερα επί του παρόντος ακαταπαύστως φλυαρούν, για την ανάγκη δημιουργίας ενός νέου πολιτικού σχηματισμού, που εκτός από την όχι και τόσο διάχυτη δυσφορία, θα στεγάσει νέες αντιλήψεις και πρακτικές. Αυτό το πολιτικό υποκείμενο -λένε- θα πρέπει να συγκροτηθεί από τους έως σήμερα παροπλισμένους ανθρώπους και όχι από τα κουρασμένα παλικάρια του παλαιοκομματισμού, που αναζητούν τρόπο να ξεπλύνουν τις δικές τους ανομίες για το τέλμα στο οποίο έχουμε περιέλθει. Ήρθε η ώρα της πολυθρύλητης κοινωνίας των πολιτών. “Δεν είναι δα όλοι παρατρεχάμενοι του συστήματος”. “Το νέο πολιτικό πρόταγμα θα προχωρήσει”, λένε, “όχι απλώς σε αμφισβήτηση αλλά σε ρήξη με την συμμορία του επιχειρηματικού/κομματικού κατεστημένου και εν συνεχεία θα δημιουργήσει προϋποθέσεις αξιοπρέπειας, που θα επαναθεμελιώσουν το κράτος, που θα αναμορφώσουν την εκπαίδευση, που θα παράξουν πολιτική στην θέση της αναίσχυντης και ιταμής συνθηκολόγησης με την αδιαντροπιά και τον βανδαλισμό της ιδιώτευσης”.
Όλα αυτά είναι πολύ ωραία και πολύ αληθινά αλλά δεν είναι έντιμο ούτε να έχουμε ούτε να συντηρούμε υστερόβουλες αυταπάτες. Εξηγούμαι: Στην πραγματικότητα, και παρά τα δημοσκοπικά ευρήματα, δεν υπάρχουν εκείνες οι κοινωνικές δυνάμεις που θα απαντήσουν στο πρόβλημα διότι οι υπάρχουσες είναι αυτές ακριβώς που το συντηρούν με την αχαλίνωτη ιδιοτέλειά τους. Οι δυνατότητες της πολιτικής ανταλλάχθηκαν προ πολλού με το αλισβερίσι των μικρών ή μεγάλων εκδουλεύσεων. Μ’ άλλα λόγια ο εσμός των θεριακλήδων που μας περιβάλλει, αιτείται συμμετοχή στο μάσημα, όχι πολιτική ανατροπή. Η καθολική πολιτική διαφθορά υπάρχει όσο της το επιτρέπει η καθολικευμένη κοινωνική διαφθορά. Οι Έλληνες υπήκοοι, δυστυχώς, δεν αποτελούν κοινωνία πολιτών αλλά πελάτες αυτής της αρνησιπάτριδος αθλιότητας. Είναι μονάδες ακκιζόμενων καταναλωτών, υπό τηλεοπτική και τραπεζική ομηρία, που δυσφορούν και φωνασκούν κάθε φορά που μειώνεται η αγοραστική τους αυταπάτη. Μιλάμε γι’ ανεπίγνωστη αλλοτρίωση. Γι’ αυτό μπορεί να κομπάζει για το ανοίκειο παρελθόν και να οικειώνεται με ευχέρεια και λαχτάρα την τρέχουσα ευτέλεια, την οποία ανοήτως λογαριάζει για “πρόοδο“ και “εκσυγχρονισμό“. Η επίκληση και η προσφυγή σ’ αυτή την υποτιθέμενη κοινωνία πολιτών, που για την ώρα στριμώχνεται για να σταυλίσει και να εμπορευτεί την αξιοπρέπειά της, όταν δεν είναι αισχρός λαϊκισμός, είναι ασύγγνωστη αφέλεια. Στενάχωρη η επισήμανση αλλά επιβεβλημένη, νομίζω, η υπόμνησή της.
Ο τόπος και οι ζωές μας, κατά την γνώμη μου, δεν χρειάζονται απλώς ένα νέο ή αναπαλαιωμένο κόμμα ή απόκομμα. Το πρόβλημα δεν είναι διαχειριστικό. Να φύγουν οι άχρηστοι που μας τυραννούν και να κατασκηνώσουν οι χρηστοί που θα νας υπηρετούν! Το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο κι έχει να κάνει με την αυτοσυνειδησία και την υπό διωγμό ταυτότητα του νέου ελληνισμού. Δεν μπορεί εσαεί να παριστάνουμε τα ασπόνδυλα μαλάκια. Εκτός από την απελπισία υπάρχει ωστόσο και η μαγιά. Άνθρωποι με φρόνηση και φρόνημα, αλλά καθόλου φρονιμάδα.
Αυτό που αυθωρεί και παραχρήμα χρειαζόμαστε είναι να προχωρήσουμε χωρίς εκπτώσεις στη συγκρότηση ενός κινήματος παιδείας και πολιτικής αγωγής που, αφού αντιπαλαίψει την εργολαβική μαφία που λεηλατεί τον τόπο, ίσως καταφέρει μακροπρόθεσμα να υποσκελίσει την ενδημική αφασία, να ανατρέψει τον τριτοκοσμικό συγκεντρωτισμό και να επιτρέψει την επιστροφή στην πόλη, στους πολίτες, τον πολιτισμό της πολιτικής και σε μορφές κοινοτικής και περιφερειακής αυτοκυβέρνησης. Ίσως τότε ο νέος Ελληνισμός πάψει να παράγει αδιαντροπιά.
Μέχρι όμως να υπάρξει ένα νέο, όντως πολιτικό, υποκείμενο η πιο υπεύθυνη πολιτική μας πράξη έναντι του κυρίαρχου απολιτικού πρωτογονισμού είναι η πολιτική εγρήγορση. Να καταμετρηθεί, επιτέλους, το πολιτικά άστεγο κοινωνικό σώμα. Και αυτός, νομίζω, θα πρέπει να είναι ο πρωταρχικός στόχος των έντιμων πολιτών: η στέρηση της νομιμοποίησης στους υπηρέτες της επιχειρηματικής λωποδυσίας. Διαφορετικά θα έχουμε κατορθώσει ένα νέο αστόχημα. Μια νέα μεταπολίτευση που θα είναι φαλκιδευμένη όπως η παρούσα. Δεν αρκεί να τιμωρήσουμε διά της αποχής, του άκυρου ή του λευκού την γενικευμένη υποκρισία. Χρειάζεται να τολμήσουμε προτάσεις, να διακινδυνεύσουμε νέες συλλογικότητες, ν’ αναμετρηθούμε με την κατεστημένη ευτέλεια, παραμερίζοντας τις όποιες ιδιαιτερότητες μας κρατούν διασπασμένους επ’ ωφελεία του συστήματος. Συνελόντι ειπείν, αν δεν επιστρέψει η πολιτική, όπως την ορίσαμε προοιμιακώς, αν η ζύμη δεν φουσκώσει, θα παρακολουθήσουμε σε απευθείας σύνδεση δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα το τέλος της Δημοκρατίας. Και με την συνέργειά μας θα έχουμε, βεβαίως, κερδίσει το πολυθρύλητο δεκαλεπτάκι δημοσιότητας που μας αντιστοιχεί.
Αυτό όμως θέλουμε στ’ αλήθεια;

τ.15 Χειμώνας 2009


Δειλοί µοιραίοι κι άβουλοι

Εάν συμφωνούμε ότι η πολιτική είναι ο σεβασμός στην Ιστορία, η πρόβλεψη και ο σχεδιασμός του μέλλοντος, το άθλημα διακονίας του κοινού συμφέροντος, η ανυστερόβουλη λαχτάρα της έγνοιας και της προσφοράς, τότε τα κόμματα είναι οι αναιδείς συντεχνίες που όχι μόνο δεν προάγουν, αλλά πασιφανώς διασύρουν την πολιτική. Γι’ αυτό αντί της πολιτικής κυριαρχεί η μασκαράτα της μικροπολιτικής αναπηρίας, της λομικής οικογενειοκρατίας, της εκμαυλιστικής ημετεροκρατίας, της τραμπουκικής μετριοκρατίας. Στους στοιχειωδώς πολιτικά εγγράμματους είναι ξεκάθαρο ότι οι υπάρχοντες κομματικοί σχηματισμοί είναι ευνουχισμένες θεραπαινίδες αυτής της παρακμής κι όχι τολμητίες ανατροπείς της. Ξεκάθαρο επίσης είναι ότι το πολιτικό σύστημα της Μεταπολίτευσης, έχει καταρρεύσει υπό το βάρος της εξόφθαλμης αδυναμίας του να διαχειριστεί τα σκάνδαλα και τους σκανδαλοποιούς, που το συντήρησαν μέχρι σήμερα. Μαζί του έχει καταρρεύσει όλος ο κρατικός μηχανισμός που έχει μεταβληθεί σε αργόμισθη παραδουλεύτρα του κομματικού παρακράτους. Το συντηρούν, εκ των ενόντων, στη ζωή ο σχεδόν πάνδημος ωχαδελφισμός και ο «πολιτικός» τσαρλατανισμός όσων ψωμίζονται απ’ αυτό. Κοντά στις χρόνιες αδυναμίες του κομματικού στρατού κατοχής, που παριστάνει την δημοσιοϋπαλληλία, βλέπουμε μια «δικαιοσύνη», στην οποία πλεονάζουν οι πομφόλυγες και πρυτανεύει η ατιμωρησία.

Η όλως ψευδεπίγραφη και κολοβή δημοκρατία μας δεν έχει ένα απλό πρόβλημα αντιπροσωπευτικότητας. Βρίσκεται, εδώ και καιρό, υπό την ξεκάθαρη κηδεμονία των αεριτζήδων εργολάβων του Δημοσίου, η οποία εκ περιτροπής χλευάζει ή ελέγχει τους θεσμούς και τους λακέδες που τους εκφυλίζουν, παραβιάζοντας απροσχημάτιστα πλέον το ίδιο το Σύνταγμα. Αιχμή του δόρατος τα κοινωνικά ανεξέλεγκτα Μ.Μ.Ε. Η κυριαρχία τους στον δημόσιο και ιδιωτικό βίο δεν χειραγωγεί απλώς την κοινή γνώμη, αλλά προάγει την μαζική εξηλιθίωση, που συναινεί με την αγελαία και κραυγαλέα σιωπή της σε μια εκούσια ειλωτεία. Όμως, παρά τον εθισμό στην στρεψοδικία, δεν μπορούν η γενικευμένη αποδόμηση και η γενική χρεωκοπία να χωρέσουν κάτω απ’ το ευρύχωρο χαλί της επίπλαστης ευμάρειας και αυτοπροαίρετης υποκρισίας. Γι’ αυτό και ο πολιτικός κόσμος της χώρας, υπό την καθοδήγηση των μαφιόζων εργοδοτών του, οργανώνει την ανασύνταξή του, επιδιώκοντας να παρουσιάσει ως λύση την ψυμιθιωμένη ολιγότητά του. Επιστρατεύει επί τούτου ηττημένους ανθρώπους και ηττημένες ιδέες, για να παραταθεί ο βίος του και να συντηρηθούν τα προνόμιά του.

Μπορούμε βεβαίως να παραμυθιαζόμαστε και να διασκεδάζουμε τον συμπλεγματικό ευρωεπαρχιωτισμό μας –για πόσο ακόμη;- με τα δημοκοπικά φληναφήματα περί «ισχυρής Ελλάδας» αλλά γεγονός είναι ότι ποτέ η χώρα δεν είχε βρεθεί σε τέτοια ανυποληψία. Το κρατίδιο των Σκοπίων περιφρονεί το κρατίδιο Αθηνών – Μυκόνου, που αβροφρόνως, πρωτοστατεί στην είσοδο της Τουρκίας στην Ε.Ε. σαν να μην έγινε ποτέ εισβολή στην Κύπρο και σαν να μην έχουμε κατοχή στην Μεγαλόνησο. Βορείως, στο Κοσσυφοπέδιο, ερήμην των ισχυρών (τρομάρα μας!) της περιοχής γίνεται δοκιμή για τα επόμενα Κοσσυφοπέδια των Βαλκανίων, όσο η Τουρκία ετοιμάζεται στην Θράκη.

Στο εσωτερικό υπάρχει μια πρωτόγνωρη δημογραφική κρίση, μια δρομαία υποχώρηση του κοινωνικού κράτους, μια απροκάλυπτη καταλήστευση και κατασπατάληση της δημόσιας περιουσίας. Όσο η χώρα υποκλέπτεται και ο άνομος πλουτισμός κυριαρχεί, όσο ο πολίτης αποξενώνεται από την πολιτική κι εθίζεται στον κατεστημένο κρετινισμό, τόσο η “κοινωνία” ασελγεί, κατ’ εξακολούθηση και παντοιοτρόπως, στο φυσικό και ιστορικό τοπίο αυξάνοντας εκ παραλλήλου την παραισθησιογόνο παχυδερμία της, ομού με το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος.

Aλλά με λαφυραγώγηση και φενακισμούς μπορεί να επιβιώνει ευχαιρώς η ευάριθμη τσογλαναρία που ελέγχει τον δημόσιο βίο, δεν συγκροτείται όμως κοινωνία και πολύ περισσότερο δεν παράγεται πολιτική. Αλλά γι’ αυτά θα συνεχίσουμε την επόμενη φορά.

τ. 14, φθινόπωρο 2008

Επιστολή Ιωάννη Δούκα Βατάτζη στον Πάπα

Η Ιστορία βρίθει συνομωσιών, εγκλημάτων, και κάθε είδους βρωμιάς. Γι αυτό, κάποιες στιγμές που ο Άνθρωπος σηκώνεται πάνω απ` τα ανθρώπινα γενούν δέος. Αν ψάξει κανείς τις βρίσκει - σκόρπιες και λιγοστές- τόσο στην ελληνική όσο και στην παγκόσμια Ιστορία. Παραθέτω μία απ` αυτές. Η επιστολή του Βατάτζη ( βασιλιά του κράτους της Νίκαιας που δημιουργήθηκε μετά την άλωση του 1204) είναι απάντηση σε επιστολή του πάπα με την οποία ζητούσε να μην ενεργεί ο στρατός της Νίκαιας εχθρικά προς τον Φράγκο βασιλιά της Κωνσταντινούπολης.
Απολαύστε την :
-------------------------------------------------------

Επιστολή Ιωάννη Βατάτση προς τον Πάπα Γρηγόριο Θ’ .

“Ιωάννης εν Χριστώ τω Θεώ πιστός βασιλεύς και αυτοκράτωρ Ρωμαίων ο Δούκας , τω αγιωτάτω πάπα της πρεσβυτέρας Ρώμης Γρηγορίω σωτηρίας και ευχών αίτησιν . Οι αποσταλέντες παρά της σης αγιότητος κομισταί του γράμματος τούτου διετείνοντο ότι είναι της σης αγιότητος , αλλ` η βασιλεία μου αναγνούσα τα γεγραμμένα , δεν ηθέλησε να πιστεύσει ότι είναι σον , αλλ` ανθρώπου ζώντος εν εσχάτη απονοία , έχοντος δε τη ψυχήν πλήρη τύφου και αυθαδείας , διότι πώς να μη υπολάβωμεν τοιούτον τον γράψαντα , απευθυνόμενον εις την βασιλείαν μου , ως ένα των ανωνύμων και αδόξων και αφανών , μη διδαχθέντα εκ της πείρας περί του μεγέθους της αρχής ημών και της δυνάμεως ; Δεν είχομεν χρείαν σοφίας ίνα διαγνώσωμεν τις και ποίος είναι ο σος θρόνος .Εάν έκειτο επί των νεφελών ή μετέωρός που , ίσως υπήρχεν ανάγκη σοφίας μετεωρολογικής προς ανεύρεσίν του , αλλ` επειδή είνε εστηριγμένος επί της γης , και ουδόλως διαφέρει των λοιπών θρόνων , η τούτου γνώσις πρόχειρος είνε τοις πάσι . Και ότι μεν από του ημετέρου γένους η σοφία και το εκ ταύτης αγαθόν ήνθησε και εις άλλους διεδόθη , καλώς είρηται .Πως όμως ηγνοήθη ή και μη αγνοηθέν , πως εσιγήθη , ότι μετά της σοφίας είναι προσκεκληρωμένη εις το γένος ημών παρά του μεγάλου Κωνσταντίνου και η βασιλεία ; Τις αγνοεί ότι και ο κλήρος της διαδοχής εκείνου εις το ημέτερον διέβη γένος, και ότι ημείς είμεθα οι τούτου κληρονόμοι και διάδοχοι ; Έπειτα συ απαιτείς να μη αγνοήσωμεν τον σον θρόνον και τα τούτου προνόμια , αλλά και ημείς έχομεν να ανταπαιτήσωμεν όπως διαβλέψης και γνωρίσεις τα δικαιώματα ημών επί της αρχής και του κράτους της Κωνσταντινουπόλεως , όπερ από του Μεγάλου Κωνσταντίνου επί χιλιετηρίδα παραταθέν ,έφθασεν άχρις ημών .Οι γενάρχαι της βασιλείας μου , οι από του γένους των Δουκών και Κομνηνών, ίνα μη τους άλλους λέγω , τους από γενών Ελληνικών άρξαντας (1) επί πολλάς εκατοστύας ετών την αρχήν κατέσχον της Κωνσταντινουπόλεως , ούς και η της Ρώμης εκκλησία και οι ιεράρχαι προσηγόρευον Ρωμαίων αυτοκράτορας .Πως λοιπόν ημείς φαινόμεθα σοι ότι ουδαμού άρχομεν και βασιλεύομεν , εχειροτονήθη δε παρά σου ο Ιωάννης εκ Βριέννης (Πρετούνας ) ; Τίνος δίκαιον επρυτάνευσενεν τη περιστάσει ταύτη ; Πως η ση τιμία κεφαλή επαινεί την άδικον και πλεονεκτικήν γνώμη , και την ληστρικήν και μιαιφόνον κατάσχεσιν υπό των Λατίνων της Κωνσταντινουπόλεως εν μοίρα τίθεται δικαίου ; Ημείς βιασθέντες μετεκινήθημεν του τόπου , αλλά δεν παραιτούμεθα τα δικαιώματα ημών επί της αρχής και του κράτους της Κωνσταντινουπόλεως. Ο βασιλεύς άρχει και κρατεί έθνους και λαού και πλήθους , ουχί λίθων τε και ξύλων , άτινα αποτελούσι τα τείχη και τα πυργώματα . Το γράμμα σου περιείχε και τούτο ότι κήρυκες της σης τιμιότητος το του σταυρού διήγγειλαν κήρυγμα εις όλον τον κόσμον , και ότι πλήθος ανδρών πολεμιστών έσπευσεν εις εκδίκησιν της Αγίας Γης. Τούτο μαθόντες εχάρημεν και ελπίδων μέστοί γεγόναμεν ότι ούτοι οι εκδικηταί των αγίων τόπων ήθελον αρχίσει την εκδικίαν από της ημετέρας πατρίδος , και ότι ήθελον τιμωρήσει τους αιχμαλωτιστάς αυτής , ως βεβηλώσαντας αγίους οίκους ,ως ενυβρίσαντας θεία σκεύη , και πάσαν ανοσιουργίαν διαπράξαντας κατά χριστιανών . Επειδή όμως το γράμμα ωνόμαζε βασιλέα τον Ιωάννην Βριέννιον της Κωνσταντινουπόλεως και φίλον υιόν της σης τιμιότητος , αλλ` όστις προ πολλού απεβίωσε (2) , και προς βοήθειαν τούτου εστέλλοντο οι νέοι σταυροφόροι , εγελώμεν αναλογιζόμενοι την των αγίων τόπων ειρωνείαν και τα κατά του σταυρού παίγνια . Επειδή δε η ση τιμιότης διά του γράμματος παρακινεί να μη παρενοχλώμεν τον σον φίλον και υιόν Ιωάννην Βριέννιον , καθιστώμεν γνωστόν εις την σην τιμιότητα ότι δεν γνωρίζομεν που γης ή θαλάσσης είνε η επικράτεια αυτού του Ιωάννου .Εάν δε περί Κωνσταντινουπόλεως είνε ο λόγος , δήλον καθιστώμεν και τη ση αγιότητι και πάσι τοις χριστιανοίς , ως ουδέποτε παυσόμεθα μαχόμενοι και πολεμούντες τοις κατέχουσι την Κωνσταντινούπολιν . Ή γαρ αν αδικοίημεν και φύσεως νόμους και πατρίδος θεσμούς , και πατέρων τάφους , και τεμένη θεία και ιερά , ει μη εκ πάσης της ισχύος τούτων ένεκα διαγωνισόμεθα . (3) Εάν δε τις διά τούτο αγανακτή και δυσχεραίνη και οπλίζεται καθ` ημών , έχομεν πως κατά τούτου να αμυνθώμεν , πρώτον μεν διά της βοηθείας του Θεού , έπειτα δε διά των υπαρχόντων και παρ` ημίν αρμάτων και ίππων και πλήθους ανδρών μαχίμων και πολεμιστών , οίτινες πολλάκις επολέμησαν τους σταυροφόρους .Συ δε , ως Χριστού μιμητής , και του των Αποστόλων κορυφαίου διάδοχος , και γνώσιν έχων θείων τε νομίμων ,και των κατ` ανθρώπους θεσμών , θα επαινέσης ημάς υπερμαχούντας της πατρίδος και της εγγενούς αυτή ελευθερίας . Και ταύτα μεν θα συμβώσι κατά το δοκούν τω Θεώ . Η δε βασιλεία μου πάνυ ορέγεται και ποθεί να διασώση το προς την αγίαν της Ρώμης εκκλησίαν προσήκον σέβας , και να τιμά τον θρόνον του κορυφαίου των αποστόλων Πέτρου , και εις την σην αγιότητα να έχη σχέσιν και τάξιν υιού , και να κάμνη όσα εις τιμήν και θεραπείαν αφορώσιν αυτής , μόνον εάν και η ση αγιότης μη παρίδη τα δικαιώματα της ημετέρας βασιλείας , και μη γράφη προς ημάς αφερεπόνως και ιδιωτικώς .Όπως δε διακείμεθα εν ειρήνη προς την σην αγιότητα , την του γράμματος απαιδευσίαν αλύπως υπεδέχθημεν και προς τους κομιστάς αυτού ηπίως προσηνέχθημεν .”

(πηγή: Αντώνιος Μηλιαράκης , Ιστορία του Βασιλείου της Νίκαιας και του Δεσποτάτου της Ηπείρου (1204-1261 ), Leipzig 1898, Ανατύπωση από Διονύσιο Νότη Καραβιά και Ευάγγελο Κωνσταντίνου Λάζο . )

1) Το 1204 θεωρείται ως η αφετηρία γέννησης του νέου Ελληνισμού ( Βλ . Ιστορία του νέου Ελληνισμού , Α. Βακαλόπουλος ).
2) Η επιστολή του Πάπα προς τον Βατάτση γράφτηκε ενώ ο Λατίνος αυτοκράτορας Ιωάννης Βρυένιος ήταν ζωντανός , αλλά έφτασε στην Νίκαια μετά τον θάνατο του Βρυέννιου που πέθανε στις 23 Μαρτίου 1237 .
(3) Οι υπογραμμίσεις δικές μου.

Χαρακτηριστικό της "ποιότητας" του Βατάτζη, είναι ότι μετά το θάνατό του ο λαός του τον αγιοποίησε. Νομίζω είναι πρωτοφανές. Αγιοποιήθηκε απ` το λαό, όχι απ` την Εκκλησία !
Αυθόρμητα, χωρίς κανείς να τους υποχρεώσει, έχτισαν εκκλησιές στο όνομα του αγίου Ιωάννη (Δούκα Βατάτζη), του ελεήμονα.

Περί Κακοηθείας Ηροδότου

Νοιώθω γιά τις Θερμοπύλες του 480π.Χ. πως πρόκειται γιά μιά από τις σπάνιες στιγμές της Παγκόσμιας Ιστορίας που πολλοί άνθρωποι μαζί (γιά τον Έναν είναι ίσως λιγότερο σπάνιο) πέρασαν τη γραμμή του χθόνιου και έγιναν Ιδέες.
Το "πολλοί άνθρωποι μαζί" σημαίνει βέβαια κάτι. Μιά κοινή αντίληψη, ένα πολιτισμό, Αρχές, σημαίνει κανόνα -εκείνη τη χρονική στιγμή- κι όχι εξαίρεση. Κι αυτή η αντίληψη , αυτός ο πολιτισμός , αυτές οι Αρχές, φαίνεται έμειναν γιά αρκετό χρόνο μετά Ακόμη κι όταν οι Έλληνες άρχισαν να παρακμάζουν.
Γιά 9 αιώνες μετά τις Θερμοπύλες του 480π.Χ. κανείς δεν πέρασε τα στενά χωρίς να πληρώσει ακριβά διόδια.
Κανείς !
Ούτε καν οι πανίσχυροι οι Ρωμαίοι που χρειάστηκε να τσακίσουν τον Αντίοχο Γ΄ γιά να περάσουν. Και μόνο το 396 μετά Χριστόν, όταν πια η Ελλάδα είχε ξεφτιλιστεί γιά τα καλά, βρέθηκε ένας στρατηγός (δεν θα πω το όνομά του- δεν τού αξίζει να τον θυμόμαστε) που συμφώνησε με τον εχθρό και τον άφησε να περάσει χωρίς να ανοίξει μύτη.
Ο εχθρός ήταν ο Αλάριχος κι ο στρατηγός μπροστά στον βάρβαρο : “ απεχώρει μετά των φυλάκων, ενδιδούς ελευθέραν και ακώλυτον την επι την Ελλάδαν πάροδον τοις βαρβάροις” Αλλά βέβαια, είχαν περάσει πιά εννιά αιώνες, και, όπως είχε πει κι ο Απολλώνιος Τυανεύς , το αίμα τους είχε γίνει πλέον κολώνια.

Δυστυχώς όμως, ο Ηρόδοτος, φαίνεται πως αδίκησε τους "επαρχιώτες" προς χάριν των "διασημοτήτων".
Κι αυτό συνεχίζεται εις τους αιώνες των αιώνων. Ξεχνάμε δηλαδή πως έμειναν κι άλλοι εκεί.
Οι 700 Θεσπιείς σίγουρα.
Και οι 400 Θηβαίοι,που ο Ηρόδοτος λέει πως παραδόθηκαν , αλλά ο Πλούταρχος (και ο Μπιούρυ) το αμφισβητεί.
Και 80 Μυκηναίοι που κανείς ποτέ δεν τους θυμάται ( πλην γαρ Λακεδαιμονίων τε αυτών και Θεσπιέων και Μυκηναίων προαπέλιπον το πέρας της μάχης οι λοιποί. Παυσανίας, I, ΧΧ, 2 ).
Και επιπλέον 1000 Λάκωνες.

Γιατί άραγε ο Ηρόδοτος "ξεχνάει" τους Μυκηναίους και τους 1000 επιπλέον Λάκωνες , ή ακόμη γιατί "λαθεύει" σχετικά με τους Θηβαίους ;
Ο Πλούταρχος διατυπώνει μιά βαρύτατη κατηγορία εναντίον του (Πλούταρχος, Περί κακοηθείας Ηροδότου, 31). Ζήτησε λέει χρήματα απ` τους Θηβαίους . Και επειδή δεν του έδωσαν έγραψε ότι στις Θερμοπύλες δείλιασαν και παραδόθηκαν.

-----------------------------------
"Περί κακοηθείας Ηροδότου"

Σαν έλυσε ο Ξέρξης τα σκυλιά του
και χίμηξαν ολόϊσια στα Στενά,
σημάδι βάλαν - φυσικά - τον Λεωνίδα.
Νομίσανε ο βασιλέας αν σκοτωθεί
οι άλλοι θα κιοτέψουν.
Τι λάθος!
Ο βασιλέας έπεσε , ναι!
Και οι Μήδοι με αλαλαγμούς ορμήσαν στο κουφάρι.
Μα δεν τ`αγγίξαν.
Λακεδαιμόνιοι, Θεσπιείς,
Θηβαίοι (1) και Μυκηναίοι (2),
βουνό ορθώθηκαν
τους βέβηλους να σπρώξουν μακριά.
Σκοτώσανε και σκοτωθήκαν
κι ήρθανε και άλλοι εχθροί
ξανά,
και ξανά,
και ξανά.
Και τελικά, λέει, τον Λεωνίδα τον κράτησαν οι Έλληνες
που " ετρέψαντο τους εναντίους τετράκις".
Μέχρι που τελικά δεν έμεινε ούτ` ένας ζωντανός
τον βασιλέα να προστατέψει.
Και τότε , μόνο τότε,
οι Πέρσες εδυνήθησαν
απ` την σωρό του άνακτα την κάρα ν` αποκόψουν.
Όταν οι Έλληνες κείτονταν νεκροί,
μέχρις εσχάτων πολεμήσαντες .
Λακεδαιμόνιοι, Θεσπιείς
Θηβαίοι και Μυκηναίοι,
"χερσί και στόμασι",
μέχρις εσχάτου.

----------------------
Σημ.
1) α) Πλούταρχος, Περί κακοηθείας Ηροδότου, 31.

β) J.B. Bury, A history of Greece, London 1955, σελ.276

2)Παυσανίας, Ι, ΧΧ, 2 : "πλην γαρ Λακεδαιμονίων τε αυτών και Θεσπιέων και Μυκηναίων προαπέλιπον το πέρας της μάχης οι λοιποί"

Περί Γραικών, Γιουνάν , Ελλήνων και Ρωμηών

Τον 8ο πΧ αι , κάποιοι Έλληνες που έμεναν κοντά στην Τανάγρα μετανάστευσαν στην Νότια Ιταλία. Λέγονταν Γραίοι.
Οι ντόπιοι της Νότιας Ιταλίας τους είπαν Γραικούς.
Και επειδή οι Γραίοι-Γραικοί ήταν Έλληνες, οι ντόπιοι κατέληξαν να αποκαλούν Γραικούς όλους τους Ελληνες.
Αργότερα οι Ρωμαίοι επέβαλλαν/επέκτειναν το Γραικοί- Graeci- σε όλους τους Έλληνες. Αναφορά στους Γραικούς υπάρχει στον Αριστοτέλη που ορίζει τον Γραικό ως γενάρχη των αρχαιότατων Ελλήνων που ζούσαν κοντά στη Δωδώνη καθώς και στον Ησίοδο που ισχυρίζεται ότι ο Γραικός ήταν γιός του Δία και της Πανδώρας.